Twee van de lezingen van deze zondag gaan over één man en twee vrouwen. Het is dus verleidelijk en onontkoombaar om de teksten te bekijken op de rolverdeling en gender. Wat hebben de verhalen elkaar vanuit dit perspectief te vertellen? Vullen ze elkaar aan of spreken ze elkaar tegen?

Zowel in de lezing uit Numeri als in het gedeelte uit het Evangelie naar Marcus gaat het om de zorg voor de correcte omgang met datgene wat als heilig wordt gezien. In Numeri wijst Jozua zijn meester Mozes erop dat er door Eldad en Medad wordt geprofeteerd, zonder dat zij zich bij de groep uitgekozenen bevonden. En in het evangelie komen de leerlingen bij Jezus met de klacht dat er iemand is die in zijn naam genezingen doet, maar zich niet bij de kring van zijn leerlingen wil aansluiten.

Het verhaal over de hondjes die de kruimels opeten die van tafel vallen, is hier al vaker uitgelegd. Het gaat over het doortastende optreden van een Syro-Fenicische. Zij neemt geen genoegen met haar afwijzing door Jezus, blijft aandringen en bereikt daarmee dat haar dochter geneest. De tegenstelling tussen de vrouw en de man, de Griekse en de Jood, de kinderen en de hondjes wordt overstegen in deze ontmoeting, die genezing en leven bewerkstelligt.

Jona’s vlucht om aan zijn opdracht te ontkomen heeft hem doen afdalen tot in de zee, tot aan de fundamenten van de bergen (‘afdalen’ – 1,3.3.5; 2,7). Daar klinkt ook de omkeer: JHWH doet hem ‘opgaan uit de groeve’ (2,7). De vraag is: zal Jona de herkansing aangrijpen om gevolg te geven aan zijn roeping?

In de vorige aflevering van De Eerste Dag bleek uit de bespreking van voorgaande gedeeltes uit de eerste Petrusbrief hoe rijk het gedachtegoed is dat hierin behandeld wordt. Met verwijzingen naar de doop worden de geadresseerden herinnerd aan het nieuwe leven dat zij als gemeenschap van christenen zijn binnengegaan. En met allerlei gebiedende wijzen wordt hun voorgehouden om te midden van een slechte wereld het goede te doen en stand te houden. Nu de christenen in ons werelddeel een minderheid aan het worden zijn, krijgen de woorden een nieuwe actualiteit.

De perikoop van vandaag maakt deel uit van Paulus’ zelfverdediging in de eerste drie hoofdstukken van 1 Korintiërs. Het grootste deel van de eerste twee hoofdstukken werd in de vorige aflevering van dit blad besproken. De perikoop van vandaag is te beschouwen als de afsluiting van het middelste gedeelte van Paulus’ zelfverdediging.

In de perikoop van vorige week (1 Kor. 1,1-17) bleek verdeeldheid in de gemeente van Korinte de aanleiding te zijn tot Paulus’ brief. Gemeenteleden ontlenen hun eigen gelijk aan degene door wie ze gedoopt zijn. Paulus heeft in Korinte maar een enkele keer gedoopt en staat dus zwak. De strategie waarmee hij zich verdedigt, heeft twee aspecten: vervanging en omdraaiing. Aan het einde van de vorige perikoop verving hij het criterium van het dopen door dat van de evangelieverkondiging (1,17). In de hier besproken perikoop maakt hij omdraaiingen in tegenstellingen.

Bij Elia’s hemelvaart ontvangt Elisa als een eerstgeborene (Deut. 21,17) het dubbele deel van de geest van de profeet. De verteller laat hem twee keer Elia’s mantel opnemen en er twee keer mee op het water van de Jordaan slaan. Bij het eerste slaan roept Elisa: ‘Waar is JHWH, de God van Elia?’, waarop als antwoord volgt: ‘Ook hij: hij sloeg op de wateren en die spleten, hierheen en daarheen’ (2 Kon. 2,12-14). De God van Elia is waar Elisa gaat en staat.

Als Ruth een deeltje in de Bouquetreeks was geweest, had het idyllische boerenverhaal over het arme meisje dat de gunst verwerft van de rijke landbezitter wel kunnen eindigen in hoofdstuk 3. Waarom moet de complicerende factor van die losser er nog bij gehaald worden? Waarom zo ingewikkeld verteld over de geboorte van die zoon?