Bij Johannes, in tegenstelling tot Lucas-Handelingen, vallen Pasen en Pinksteren op dezelfde dag. Met Pasen lazen we hoe Maria Magdalena ‘op de eerste dag der week’ van Jezus de opdracht krijgt om aan zijn leerlingen het evangelie, de ‘goede boodschap’, te ‘boodschappen’ (Gr.: angelloo), namelijk dat Hij is opgestegen naar zijn hemelse Vader. Daarmee gaf ze als apostel van de apostelen de aanzet tot een horizontale beweging: de kerk op aarde (Joh. 20,1-18).

Allerheiligen is al sinds de vierde eeuw een feestdag in de kerk waarop alle martelaren worden herdacht. Sinds de negende eeuw valt die op 1 november. Op 2 november wordt Allerzielen gevierd; dan wordt gebeden voor alle overledenen. Dat feest dateert uit de tiende eeuw. In de katholieke kerken is Allerheiligen een hoogfeest, de viering ervan wordt tegenwoordig meestal naar de dichtstbijzijnde zondag verplaatst. Soms worden beide feesten op dezelfde dag gevierd, maar de heiligen gaan altijd voorop.

Vandaag, de tweede zondag na Trinitatis en de derde na Pinksteren, in de periode van de heilige Geest, lezen we bij Marcus dat Jezus thuiskwam en dat de menigte daar weer samenkwam, zodat het hun volstrekt onmogelijk was om brood te eten. Zijn verwanten, toen zij dit hoorden, gingen eropuit om Hem in bedwang te houden, want ze zeiden dat Hij niet bij zinnen was. De schriftgeleerden, afgedaald vanuit Jeruzalem, zeiden ‘dat Hij Beëlzebul had’, en door de aanvoerder der demonen de demonen uitdreef.

Het profetenboekje Jona wordt in de joodse traditie gelezen in de lange synagogedienst op Jom Kipoer, Grote Verzoendag, de heiligste van alle joodse feestdagen. De samenstellers van het Oecumenisch Leesrooster stellen daarom voor om het dit jaar als alternatieve lezing te lezen op twee achtereenvolgende zondagen die min of meer samenvallen met Rosj Hasjana, het joodse Nieuwjaar (15-17 september 2023), en Jom Kipoer (24-25 september 2023) en zodoende aan te sluiten bij de joodse feestkalender.

De heilige Drie-eenheid, één God in drie personen, Vader, Zoon en Geest, is het belangrijkste mysterie van het christendom. Sinds de veertiende eeuw viert de kerk op de eerste zondag na Pinksteren haar hoogfeest. Een logische keuze in het kerkelijk jaar: de leerlingen die Jezus met Hemelvaart verlaten had, werden immers met Pinksteren vervuld van de heilige Geest. Na de periodes van de Vader, het Oude Testament, en de Zoon, het Nieuwe Testament, begint dan de periode van de Geest, de kerk. Of moeten we zo rechtlijnig niet denken?

De samenstellers van het Oecumenisch Leesrooster hebben voor de vijf zondagen van Advent en Kerstmis 2022 gekozen voor een alternatief spoor van voormoeders van Jezus, en daarbij de chronologische volgorde van de eerste vier lezingen omgedraaid (vgl. Mat. 1,3.5.5.6). Voor de eerste Adventszondag staat daarom 2 Samuel 11,14-27, over David en Batseba, op het rooster. Daarin baart Batseba David wel een zoon, maar nog niet de in Matteüs 1,6 genoemde Salomo.

De Biddag voor het gewas komt voort uit
een van de twaalf quatertemperdagen van de katholieke kerken: die uit de vastentijd.

Zowel in 2 Koningen 4:8-37 als in Marcus 7:24-30 staat een vrouw centraal. Het zijn belangrijke vrouwen, al krijgen ze geen naam: de eerstgenoemde verleent in haar huis de profeet Elisa gastvrijheid, en de tweede vraagt in een huis Jezus om hulp voor haar kind. Door hun handelend optreden ontstaat er (weer) toekomst voor hen en hun kind. Het gaat hier dus over moederschap, al spelen er andere thema’s mee, zoals onrein zijn, brood eten en verzadigd worden.

Vorige week, op de eerste zondag na Pinksteren, hoorden we het eerste deel van Matteüs’ uitzendingsrede; vandaag horen we het vervolg en volgende week het slot. Jezus zendt de twaalf apostelen uit om te prediken en het Koninkrijk der hemelen te verkondigen (10:7-8). Volgens de lezing van vandaag blijkt dat geen gemakkelijke opdracht. Jezus bereidt de apostelen voor op wat hen daarbij te wachten staat: geseling, de marteldood, haat en vervolging (10:17-18.22-23).