AI is alomtegenwoordig – een beetje zoals God. Maar kan AI ons ook helpen om God te vinden? Voegt het iets toe aan het geloofsleven? Om dit te onderzoeken gaat […]

Sinds de oprichting in 1977, in een tijd waarin computers nog kamers vulden en gegevens op grote ponskaarten stonden, werd er in de Werkgroep Informatica Vrije Universiteit (WIVU) in Amsterdam gewerkt aan het mogelijk maken om de Bijbel met de computer te onderzoeken. Oorspronkelijk was het doel alleen een digitale concordantie en zoekprogramma’s te maken voor Bijbelonderzoek, maar de focus verschoof snel naar het bouwen van een database waarin de tekst van het Oude Testament van woord- tot tekstniveau geanalyseerd is met behulp van de computer.

Al meer dan twee eeuwen lang betwisten Bijbelwetenschappers de echtheid van de nieuwtestamentische brieven die in naam van Paulus zijn geschreven. Hierbij baseren zij zich onder meer op taalkundige verschillen tussen de brieven, zoals het gebruik van unieke woorden en opvallende syntax. Voor deze vergelijking zijn onderzoekers in de loop van de twintigste eeuw steeds meer gebruik gaan maken van inzichten uit de statistiek, maar dit type onderzoek nam pas echt een vlucht na de uitvinding van de computer, te beginnen met het werk van Andrew Queen Morton in de jaren 60.

Van kunstmatige intelligentie die bijbelteksten analyseert tot geavanceerde technologieën die de Dode Zeerollen ontsluiten: de interactie tussen schrift en technologie opent ongekende mogelijkheden. Deze tijden zorgen voor een hernieuwde omgang met de eeuwenoude teksten die zo welbekend zijn.  In deze serie van de Schrift redactie verkennen we hoe computers en algoritmen ons begrip van de Bijbel verdiepen, nieuwe vragen oproepen en traditioneel onderzoek transformeren. Wat betekent het als AI meeleest met de tekst? Hoe veranderen digitale hulpmiddelen ons beeld van oude teksten? En, kunnen we AI vertrouwen als het gaat om theologische kennis en wijsheden?

‘Bons omes’ (bons hommes), zo noemden hun volgelingen hen: ‘goede mensen’. Ze  volgden dezelfde Bijbel als de andere christenen, maar het leek soms wel alsof ze de betekenis van de tekst binnenstebuiten keerden. En dat werd in Rome niet met gejuich ontvangen.  De katharen. Wie waren ze, en waar stonden ze voor? Tijdens een gesprek met katharenspecialist Mieke Felix bij de lunchketen Le Pain Quotidien – een zeer toepasselijke naam, zo bleek – kwam Martine Meijers er meer over te weten. 

Tussen C.S. Lewis en J.R.R. Tolkien bestond een bijzondere geestverwantschap. Ze trokken intensief met elkaar op, scherpten elkaars ideeën aan en wisten elkaar intellectueel en creatief te voeden. John Hendrix maakte van deze vip-vriendschap een graphic novel: The Mythmakers, onlangs in het Nederlands verschenen in de vertaling van Daan Savert. Historicus Wouter Hofland las het boek.

Aan de voet van een veel grotere staande figuur ligt, in het noordportaal van de kathedraal in het Franse Chartres, dit bijzondere figuurtje te slapen. Wie het is, weet ik niet, maar dat is voor deze keer ook niet van belang. Ik ben eenvoudig getroffen door deze prachtige uitbeelding van de slaap. Van de slaap die te denken geeft …

Het boek Verblijven in de ziel van Esther Stoorvogel is een geweldige uitdaging om je innerlijke relatie met God als je hemelse Vader meer en meer te verdiepen. Het beeld van de ziel als een burcht met zeven verblijven spreekt heel erg tot de verbeelding. Zeker om de ontwikkeling van je geestelijke leven te zien als een reis door die verblijven op weg naar het hart van de burcht: de troonzaal. Het uiteindelijke doel van een kind van God is om zó dicht bij Hem te zijn, dat we volkomen één met Hem zijn. Vandaar dat de subtitel van het boek ook treffend gekozen is: De innerlijke reis naar het hart van God.

Geloof was echt niet altijd leuk. Ook niet in deze contreien. In de achtste eeuw zwierf de Anglicaanse missionaris Winfried Bonifatius hier al rond om de niet-gelovigen te bekeren. Zijn drang liep niet zo goed af: als geloofsmartelaar werd hij bij het Friese Dokkum rond 754 vermoord.