Ze deed de gordijnen niet meer open. Haar vrouw was die week begraven. Midden in hun actieve en liefdevolle leven was zij zomaar gestorven. Een hartinfarct. Er was niets voor haar te doen geweest. Iedereen had er machteloos omheen gestaan toen zij haar vrouw, haar dode vrouw, in haar armen had genomen en het had uitgeschreeuwd.

Als je op bezoek gaat bij mensen die rouwen om een ingrijpend verlies kun je je onzeker en machteloos voelen. Met welke emoties of reacties kun je te maken krijgen? Hoe kun je er ‘gewoon voor ze zijn’ zonder dat het leeg of ongemakkelijk voelt? Wat doe je als iemand niet gemakkelijk praat? Op deze en meer vragen gaat dit artikel in.

Rouw en verlies zijn ingrijpende ervaringen die diepe sporen nalaten in het leven van mensen. Voor pastors, begeleiders en iedereen die troost wil bieden, is het van onschatbare waarde om de juiste woorden en handvatten te hebben. Gelukkig zijn er boeken die helpen om het rouwproces beter te begrijpen en mensen op een liefdevolle manier bij te staan. In dit artikel bespreken we de vier beste pastorale boeken over rouw en verlies—boeken die niet alleen inzicht geven, maar ook bemoediging en hoop bieden.

‘Ik ben de hele dag al aan het huilen.’ De studente die ik vandaag spreek, komt voor rouwbegeleiding en mentale steun naar ons studentenpastoraat in Groningen. Ze ploft neer op de bank en kijkt vanuit haar ooghoeken naar de box met tissues op tafel. ‘Het begon vanmorgen al, en het is gewoon niet meer gestopt.’ ‘Vertel eens,’ zeg ik. Na een paar minuten pakt ze een tissue – en dat zal niet de laatste zijn.

Hoewel onder christenen minder suïcide voorkomt vergeleken met ongelovigen, komt het wel voor. Suïcidaliteit is geen makkelijk onderwerp om over te praten, ook niet in het pastoraat. Toch kunnen en mogen we er niet aan voorbijgaan. Dit artikel neemt ons bij de hand en probeert een begaanbare weg te wijzen.

Niet meer willen leven, je wanhopig voelen, het leven een te zware opgave vinden, denken dat anderen beter af zijn zonder jou: ervaringen van suïcidaliteit komen vaker voor dan je denkt. Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering in gesprek met prof. dr. Hanneke Schaap-Jonker, psycholoog en theoloog en bijzonder hoogleraar klinische godsdienstpsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Met als doel het taboe en isolement rond dit beladen onderwerp te doorbreken. En om mensen die suïcidaal zijn, hun omgeving, pastores en andere betrokkenen (h)erkenning en handreikingen aan te bieden.

Deze week liep ik de redacteur tegen het lijf. ‘Alsof ik een kerstpreek moet leveren,’ zei ik. Maar nee, het was toch echt de bedoeling dat het een column werd, en liefst een beetje schurend en zo. Eigenlijk wilde ik het over suïcidaliteit in de kerk hebben. Dat thema raakt meer mensen dan je misschien zou denken – ook met Kerst. Ook al kan het behoorlijk in contrast staan met ons beeld van Kerst, zoals bij Bachs ‘Weihnachtsoratorium’.

In een rouw- en verliesgroep praatten ouderen over hoe het is om ‘nabestaande’ te zijn. Ze her- en verkenden de verschillende rouwtaken die Manu Keirse onderscheidt: het verlies erkennen, ervaren van de pijn, aanpassen aan een nieuw leven en vooruit kijken. Hoe ga je alleen verder na een leven samen?

Een uitvaart is een emotioneel en indringend gebeuren, dat de laatste tijd steeds meer ook persoonlijk en uniek moet zijn. Ook de kerkelijke uitvaart is sterk veranderd. Wat is nog het onderscheid met een seculiere uitvaart? Vragen voor dit themanummer, hier de inleiding.