Fulco Timmers maakt zich zorgen. Terwijl hij AI eerst nog zag als een geavanceerde rekenmachine, blijkt het niet alleen een reflectie te zijn van de verlangens en de wil van diens programmeurs. AI-systemen zijn niet deterministisch en hun gedrag is niet volledig vast te leggen. Het is daarom naïef om te veronderstellen, betoogt Fulco, dat de plannen van AI samenvallen met onze eigen plannen – zoals ook onze plannen niet op één lijn zaten met die van onze Schepper.

Eindtijdfascisme is geen randverschijnsel meer, ziet ook Fulco Timmers. Techbro’s als Elon Musk en Peter Thiel geloven dat de wereld reddeloos is verloren en maken plannen om een kleine elite van een aanstaande ramp te redden. De ‘zondvloed-thematiek’ die aan dit denken ten grondslag ligt, wordt in verschillende SF-films verbeeld, waaronder I Am Mother. Wanneer Fulco deze film echter vergelijkt met het verhaal van Noach, valt hem iets op. In tegenstelling tot de robot-moeder uit de film, ontmoeten we in het Bijbelverhaal een God die twijfelt – en dat maakt al het verschil.

‘Je wilt je preek toch niet aan ChatGPT uitbesteden?!’ Die opmerking hoor ik regelmatig. Soms met een lach, soms met lichte paniek. Een paar jaar geleden had ik precies zo gereageerd. Dat begon met een LinkedIn-bericht. Iemand tagde me en schreef: ‘@Paulien Vervoorn, worden preken straks gemaakt door ChatGPT?’ Ik antwoordde zonder aarzelen. Preken laat je niet door een machine maken. Punt. Want preken gaat over geloofwaardigheid. Over doorleefd spreken. Over de Geest die werkt.

Inmiddels alweer een jaar of vijf geleden deed ik onderzoek met behulp van Recurrent Neural Networks. In AI jaren een oud onderzoek gezien de snelheid van de ontwikkelingen. Toch is het onderzoek een relevante om te noemen en laat het zien hoe AI de theologie verder kan helpen. Het onderstaande is een korte samenvatting van het onderzoek, het hele paper kun je hier lezen.

Kunstmatige intelligentie is in korte tijd uitgegroeid tot een onmisbaar onderdeel van het dagelijks leven. Van zoekmachines en navigatie-apps tot medische diagnostiek en klantenservice: AI-systemen ondersteunen, versnellen en structureren steeds meer processen. Voor veel mensen voelt het gebruik van AI inmiddels net zo vanzelfsprekend als het gebruik van een smartphone.

AI is alomtegenwoordig – een beetje zoals God. Maar kan AI ons ook helpen om God te vinden? Voegt het iets toe aan het geloofsleven? Om dit te onderzoeken gaat […]

Sinds de oprichting in 1977, in een tijd waarin computers nog kamers vulden en gegevens op grote ponskaarten stonden, werd er in de Werkgroep Informatica Vrije Universiteit (WIVU) in Amsterdam gewerkt aan het mogelijk maken om de Bijbel met de computer te onderzoeken. Oorspronkelijk was het doel alleen een digitale concordantie en zoekprogramma’s te maken voor Bijbelonderzoek, maar de focus verschoof snel naar het bouwen van een database waarin de tekst van het Oude Testament van woord- tot tekstniveau geanalyseerd is met behulp van de computer.

“In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan, zonder het Woord is niets ontstaan van wat bestaat.”[1] In dit artikel onderzoekt Fulco Timmers het dieperliggende besef dat deze zinnen proberen te verwoorden, namelijk de kracht van woorden. De evangelist stelt, voortbordurend op Genesis 1, dat het Woord, Gods Woord, zelfs de ultieme grond vormt onder alles wat bestaat. Misschien ervaart niet iedereen dat zo, maar dat ook menselijke woorden kracht hebben, wordt door velen wel erkent. AI dreigt deze kracht echter te eroderen, doordat ze wel woorden maar geen betekenis weet te genereren. Timmers legt uit hoe dit precies werkt.

Kunnen taalmodellen een preek schrijven? Computers hadden lange tijd grote moeite om op een natuurlijke manier om te gaan met taal. Maar met de stormachtige opkomst van taalmodellen is dit verleden tijd en is het een reële vraag geworden of deze modellen een preek kunnen schrijven. Er wordt al volop geëxperimenteerd. Praktische tips en ervaringen om AI te gebruiken in het preekproces worden uitgedacht en gedeeld. In dit artikel wil Fulco Timmers wat graven onder deze praktische experimenten om zo mogelijk grenzen te verkennen. Waar zou AI in het preekproces bruikbaar kunnen zijn en waar (vooral) niet?