< Terug

De goudse glazen

Wanneer het zonlicht door de 72 wereldberoemde gebrandschilderde ramen valt, is direct duidelijk wat de Sint-Jan in Gouda zo bijzonder maakt. Nergens in de wereld is een kerk te vinden waarin zoveel zestiende-eeuws gebrandschilderd glas bewaard is gebleven.

Als ik de kerk binnentreed, sta ik eerst even als aan de grond genageld. Ik heb tijd nodig om deze ruimte op mij in te laten werken. Dit indrukwekkende bouwwerk ademt eerbied, devotie en vaderlandse geschiedenis. Met haar lengte van 123 meter is zij de langste kerk van Nederland en met haar hoogte van 25 meter geeft zij alle gelegenheid aan de glazen om met het licht iets onuitsprekelijks unieks te doen.

HET LICHT KOMT UIT HET OOSTEN

Na een korte rondgang ga ik zitten in het koor van de kerk. Vóór de reformatie bevond zich hier het hoofdaltaar, de plaats waar het meest belangrijke deel van de heilige mis gevierd werd. Hier werd ooit het brood voor de eucharistie gewijd. In dit koor bevinden zich de oudste glazen, gemaakt tussen 1555 en 1571. De motieven zijn vooral ontleend aan de Bijbel, zo vertellen tien glazen het leven van Johannes de Doper. Het meest oostelijk gelegen venster staat in het middelpunt. Van oudsher oriënteren katholieke kerken zich op het oosten; het nieuwe licht, de opstanding van Christus, wordt vanuit het oosten verwacht.

GLAS 15 – DE DOOP VAN JEZUS DOOR JOHANNES
FOTO: Stichting Goudse Sint-Jan.

DEZE IS MIJN GELIEFDE ZOON

Ik pak mijn verrekijker en neem de tijd om het raam dat in het middelpunt staat van dichterbij te bekijken: Hoog in de lucht zie ik God de Vader. Hij wordt afgebeeld als een man met een lange baard, op zijn hoofd een kroon, vele gouden stralen schieten aan alle kanten uit hem weg. God is duidelijk de allerhoogste. Hij is het licht, de schepper van alles. Hij zit hoog gezeten op zijn troon van wolken waarin engelen rijkelijk aanwezig zijn. Zijn linkerhand rust op een grijze bol; hij heeft de macht, alles ligt in zijn hand. Zijn rechterhand wijst naar beneden naar wat daar gaande is. Uit zijn mond komt een banderol met een tekst. God zegt: ‘Deze is mijn geliefde zoon.’ Jezus wordt op dat moment door Johannes gedoopt. De tekst van de sprekende God komt uit bij een witte duif, teken van de heilige Geest. Terwijl Johannes het water over Jezus giet, kijkt Jezus naar beneden en Johannes naar boven, naar God de Vader. Vader, Zoon en heilige Geest: ze vormen een eenheid.

HEFTIGE DISCUSSIE

Het landschap waarin dit tafereel zich afspeelt, is niet dat van de groene polders rond Gouda. Het is rotsig en bergachtig, her en der schiet wat lentegroen omhoog. Een menigte van getuigen (vooral mannen) is aanwezig. Een groepje is heftig aan het discussiëren. Ze zijn onder de indruk van wat ze meemaken, het roept duidelijk vragen op. Jezus heeft een ontbloot bovenlichaam, voor de rest is iedereen goed gekleed. Hun lange gewaden doen denken aan hoe de mensen er in de 16 e eeuw in de straten van Gouda bij liepen.

DE FINANCIERS

Onderaan staat Joris van Egmond, bij zijn voeten ligt een hondje, symbool voor goedheid en betrouwbaarheid. In vol ornaat laat deze bisschop van Utrecht weten dat hij het was die dit alles financieel mogelijk maakte -met behulp van velen, hun wapenschilden staan ook in dit onderste venster.

Holkje van der Veer is dominicanes en redactielid van Open Deur, zie www.holkje.nl.

< Terug