< Terug

Een ongemakkelijke waarheid

Zijn er op dit moment nog mensen die aan profeten doen denken? Die misschien zelfs wel profeten zijn? Of moeten we het doen met onverwoestbare profetische types uit de vorige eeuw als Gandhi en Martin Luther King?

RIKKO VOORBERG TIJDENS EEN ACTIE VAN ‘WE GAAN ZE HALEN’ IN BRUSSEL BIJ DE EU (ZIE: WEGAANZEHALEN.NL).
Esther van der Panne is theologe en eindredacteur van Open Deur.

Profeten horen irritant te zijn. Zelfs als jij degene bent voor wie de profeet opkomt, begrijp je hem of haar niet altijd. Nu zijn er mensen die irritant zijn omdat ze er de nadruk op leggen dat zij gelijk hebben en gelijk krijgen omdat hun overtuiging en hun analyse de enige echte goede en ware is. En dat dat hun eigen verdienste is. Dus willen ze lof. Dát maakt ze juist tot valse profeten. Want profeten gaat het niet om de lof; ze willen wel gezien worden, maar niet in de eerste plaats om henzelf, niet vanwege hun eigen prestaties.

DOE HET ZELF

Iemand met een profetische trek, laat mij een waarheid en een werkelijkheid zien die ik liever niet wil zien. Iets ongemakkelijks. Zoals de film ‘An inconvenient truth van Al Gore deed met het probleem van het broeikaseffect en de opwarming van de aarde. Of neem de kunstenares Katinka Simonse, beter bekend als Tinkebell. Haar kunstwerken en haar leven vallen bijna samen. Net als een profeet blijft ze zelf niet buiten schot, in haar eigen handelen en werken laat ze zien wat er in onze maatschappij aan de hand is. Zo confronteert ze mij (ons) met fouten in het systeem waarmee asielzoekers beoordeeld worden. Op dit moment probeert ze de geschiedenis van een (hoogstwaarschijnlijk onterecht) als oorlogsmisdadiger beschouwde asielzoeker tot op de bodem uit te zoeken. Met een heel team aan researchers. Een film en een boek moeten het worden, onder de titel ‘Do it yourself’. Want het gaat erom ‘hoe je zelf in actie kunt komen als je iets onrechtvaardig vindt en over hoe je een probleem op de agenda kunt zetten’. Ik beschouw dat ook als een appèl aan mij: Doe iets, als je vindt dat iets onrechtvaardig is! Bekeer je van blijven zitten, je mond houden en ‘daar kan ík toch niets aan doen?’

GEWOON BEGINNEN

De Amsterdamse dominee Rikko Voorberg schiet me ook in gedachte, die allerlei projecten in gang zet, vaak samen met kunstenaars. Hij legt het accent op: gewoon beginnen, doen. Zo ging hij met een groepje mensen uit zijn ‘pop-upkerk’ naar Lesbos om daar een aantal dagen op te trekken met de daar aangekomen asielzoekers en vluchtelingen. ‘Je weet pas wat er aan de hand is als je er geweest bent, het hebt gevoeld, geproefd, geroken, de verbinding ermee bent aangegaan.’ Maar hij begon ook een Facebook-pagina ‘welkom in onze straat’ voor een gestrafte pedoseksueel die nergens meer welkom was. Wat moet iemand dan, als hij nergens meer welkom is? Hij heeft iets profetisch omdat hij eropuit trekt, desnoods in zijn eentje optornend tegen dat wat voor een meerderheid vanzelfsprekend is, en iets nieuws begint. Ik proef er iets in van je niet laten bepalen door je omgeving, eigenzinnig zijn – in navolging van Jezus, vanuit overgave aan God ook.

KIJK, HET IS AL BEGONNEN

Tot slot een heel ander voorbeeld: Emily-Jane Townley probeert sinds vier jaar, met haar gezin, om zo min mogelijk afval te produceren. Ze werd niet goed van het leven in een maatschappij waar heel veel maar één keer gebruikt wordt en dan wordt weggegooid; niet goed van een levensstijl die bijdraagt aan verdere vervuiling van lucht, water en bodem. ‘Leven zonder afval’ is haar werk geworden. Ze schreef er een boek over, blogt, instagramt, twittert en facebookt erover.

Wat Emily-Janes manier van leven voor mij profetisch maakt, is de noodzaak van een ommekeer die ze laat zien en probeert te leven. In de geest van Jesaja: Zoals het nu gaat, stevenen we af op een ramp. Maar het kan anders. Kijk: het is al begonnen! Het plezier dat Emily-Jane uitstraalt, mag dan minder profetisch zijn – als je wilt volhouden en aanstekelijk wilt zijn, helpen plezier en een beetje speelsheid wel.

TIP: IN HET BOEK ‘HEILIG. GEWOON NU’ VAN BERT DICOU & SIGRID COENRADIE ZIJN DIVERSE HEILIGEN VAN DEZE TIJD, MET PROFETISCHE TREKKEN, TE VINDEN.

< Terug