< Terug

Hier wordt stilte opgeroepen

Stilteplekken

Dit artikel is een gratis introductie op het themanummer van Open Deur over stilteplekken (2022, nr. 2). Onderaan het artikel vind je de andere bijdragen uit het nummer. Ben je benieuwd naar andere nummers van Open Deur? Bekijk dan alle artikelen.

Op sommige plekken kom je gemakkelijker tot rust. Ze brengen bijna vanzelf stilte met zich mee en helpen je om tot jezelf te komen. En misschien ook om God te ontmoeten. Wat maakt een plek tot een echte stilteplek?

Het verpleeghuis waar ik jaren geleden als geestelijk verzorger ging werken was net verbouwd. Trots liet men mij een van de kantoorruimtes zien, die bestemd was als stilteruimte. De nieuwe geestelijk verzorger mocht hem inrichten.

Ik verdiepte me in stilteruimtes, vroeg aan mensen wat ze ervan verwachtten en ging aan de slag. Het werd beslist een mooie kamer maar een echte stilteruimte is het nooit geworden.

Waarom niet? Dat de ruimte zich naast de leveranciersingang bevond en tegenover de drukke lift hielp niet mee. Dat hij lastig toegankelijk was voor brede rolstoelen was een ontwerpfout.

Maar ik denk dat deze ruimte vooral niet als stilteruimte werd ervaren doordat hij in de basis net zo was als alle andere kantoren en kamers in het huis.

Uiteindelijk werd er niet veel gebruik van gemaakt en de ruimte werd kantoor.

Niet eenzaam

Hoewel de stilteruimte verdween, verdween het verlangen naar een stilteplek niet! Zowel bewoners en familie als collega’s gaven dat aan. Maar wat maakte een ruimte wél geschikt?

In gesprek met elkaar stond voorop dat het in ieder geval een heel andere plek moest zijn dan de kantoren en kamers. Veel bewoners hebben een eigen kamer; sommigen ervaren die wel als stil, maar ook als heel eenzaam. In een stilteruimte wil men blijkbaar iets anders ervaren! Woorden als rust en ruimte, warmte, natuur en geborgenheid werden genoemd. We waren op zoek naar een plek waar stilte niet met eenzaamheid wordt geassocieerd maar met weldadige rust.

Er deed zich een gouden kans voor: er was een architect in huis aan het werk die wilde meedenken.

Naar buiten

Uiteindelijk kozen we voor een stilteruimte buiten het gebouw. Ouderen in een zorginstelling komen weinig buiten, dit was een mooie aanleiding om de frisse lucht weer eens op je huid te voelen.

Naar buiten gaan kan je helpen om los te komen van alles wat moet. De frisse wind in je haren blaast je hoofd als het ware leeg. De schoonheid van de natuur, die elke dag weer anders is, kan je inspireren en soms tot tranen toe ontroeren.

Dit alles kan je dichter bij jezelf brengen en bij de stem die leeft in je hart, om zo op adem te komen.

We kozen voor glas in combinatie met hout. Het vele dikke glas, waar je niet echt doorheen kunt kijken, maakt dat de ruimte er altijd weer anders uit ziet. Schijnt de zon of is het bewolkt, wordt het al donker of ligt er sneeuw – het is steeds verrassend. Het hout zorgt voor rust en warmte.

De Kastanjehof Stilteruimte revalidatiecentrum Naarderheem Naarden

Opgeladen of getroost

Vanaf het begin doet de stilteruimte wat met mensen die er alleen of met familie naar toe gaan. Ze zitten er rustig, ze praten of bidden. Soms luisteren ze muziek of branden een kaarsje en schrijven in het boek dat er ligt. Regelmatig organiseren we een concertje of een meditatie. Velen voelen zich na een bezoekje aan deze ruimte opgeladen of getroost. Ook het gebouw op zich heeft betekenis. Ik zat naast het bed van een meneer. Hij knikte naar het raam. ‘Dat is de stilteruimte hè?’ zei hij. ‘Ik kan er niet naar toe, maar als ik hier ‘s avonds zo in m’n eentje lig en ik zie dat gebouwtje met die verlichting dan geeft me dat zo’n rust. Ik kom echt tot mezelf.’

Wat helpt het, als je op een mooie, inspirerende plek bent wanneer je stilte zoekt. Een fijne ruimte om je heen maakt het makkelijker om contact te maken met je binnenruimte, zodat je je aan de stilte kunt laven of iets in de stilte kunt verstaan. Dan kun je daarna met nieuwe kracht de drukke buitenwereld weer in.

Tanja Viveen-Molenaar is geestelijk verzorger bij Vivium Zorggroep en redactielid van Open Deur.

Lees meer uit dit nummer van Open Deur

Esther van der Panne


Op een nevelige, grijze winterdag lopen een vriend en ik samen door de Maai, in de buurt van het Brabantse dorp Liempde. Er is geen mens te bekennen. Alles is stil en in ruststand. Alleen de vogels twitteren af en toe, maar dat verstoort de stilte niet.

Lees verder

Mijn moestuin is mijn stilteplek. Daar is naast het kweken van groente en fruit ook een kinderboek ontstaan. En dat boek lezen is een stiltemoment voor kleine Hugo.

Lees verder

Willem van Reijendam


De ene stilte is de andere niet. De gespannen stilte waar je een speld kunt horen vallen is een andere dan de rustige stilte in de woonkamer waar je de klok kunt horen tikken. De gewijde stilte van een herdenking kan best prettig zijn, als ie niet te lang duurt, terwijl een verbeten zwijgen tijdens de avondmaaltijd zenuwslopend is.

Lees verder

Iris Boter


Een verhaal over konijn die muis leert om naar de stilte te luisteren.

Lees verder

Marga Haas


Als je stil gaat zitten, ontdek je hoe onrustig het is in jezelf. Stilte confronteert je met alles wat in je leeft aan zorgen, emoties, drukte. Er is geen ontkomen aan. Maar als je volhoudt, word je onder alle onrust langzaam iets anders gewaar.

Lees verder

Vier mensen vertellen over de plek waar zij stilte vinden: in hun werkkamer, buiten, voor de teevee, in de stilteruimte van een ziekenhuis of zorginstelling.

Lees verder

Holkje van der Veer


De combinatie van de woorden ‘stilte’ en ‘klooster’ brengt mij terug naar de jaren waarin ik in het dominicanenklooster van Zwolle woonde. Een prachtig neogotisch monument aan de rand van de binnenstad.

Lees verder

< Terug