< Terug

Met God aan tafel

De profeet Jesaja schildert een visioen van een feestmaal op de berg van God, bedoeld voor alle volken. Het lijkt een wat naïeve droom, die voorbij gaat aan de harde werkelijkheid van discriminatie, polarisatie en geweld.

De maaltijd op de berg is voor iedereen, houdt Jesaja ons voor: geen volk is uitgezonderd. Er zijn bijzondere, rijke gerechten en lang gerijpte wijnen. Ik stel me een lange, mooi gedekte tafel voor waar voor iedereen een plekje is. Alle volken zijn één grote familie geworden. Het lijkt wel een overdadig kerstdiner, met als belangrijk verschil: aan deze tafel heeft niemand ooit ruzie met elkaar.

Kleurenblind

Dit klinkt allemaal heel idyllisch. Maar is het niet een beetje naïef? Een vage droom van een elite die genoeg ruimte in het hoofd heeft om over zulke eenheid na te denken? Dan zou de maaltijd op de berg een utopie zijn die letterlijk nergens over gaat, omdat hij niets te maken heeft met het harde leven van nu. Dit doet denken aan het fenomeen van kleurenblindheid als het gaat om huidskleur. Kleurenblindheid in deze zin betekent dat mensen (vaak wit) zeggen dat ze geen huidskleur zien, dat het hen niet uitmaakt. Maar in hun onverschilligheid gaan ze voorbij aan de discriminatie die mensen van kleur wel degelijk meemaken. Ze zeggen eigenlijk: iedereen is welkom aan de maaltijd, maar laat wat jij hebt meegemaakt thuis. Praat niet over onrecht en doe alsof er niets aan de hand is.

Er is een alter natief voor hoe het nu gaat in de wereld.

Beschutting tegen onrecht

Maar die interpretatie zou geen recht doen aan het bijbelboek Jesaja. Het grotere geheel waarin het visioen van de maaltijd op de berg staat (de hoofdstukken 24-27 uit Jesaja), gaat juist wél over het onrecht dat ‘als een stortbui in de winter’ over de aarde raast. Het is een profetisch politiek gedicht over God die de macht van de sterken breekt en de armen beschermt.

Het punt is dat God beschutting geeft tegen de stortbuien van onrecht. Er is dus wel degelijk iets aan de hand, maar het kan anders. Daar wil het visioen van de maaltijd uitdrukking aan geven. Er is een alternatief voor hoe het nu gaat in de wereld.

Motor van verandering

De maaltijd op de berg is dus geen utopisch toekomstbeeld dat mensen dwingt om kleurenblind te zijn. Integendeel: het is een visioen dat hoog opstijgt boven de keiharde realiteit van discriminatie en racisme zonder die te vergeten of te negeren. Het is niet toevallig dat de Amerikaanse dominee en burgerrechtenactivist Martin Luther King in zijn speeches en preken graag verwees naar bijbelse profetieën. Het zijn namelijk teksten die ons uit liefde voor de aarde en wie haar bewonen een andere, betere wereld voorhouden. Ze beelden uit hoe God een punt op de horizon zet waar we ons aan vast kunnen klampen. Martin Luther King zag voor zich hoe de kinderen van slaven en de kinderen van slavenhouders op een dag samen aan één tafel zouden zitten. Dat was zijn droom. Zo begrepen zijn de woorden van Jesaja een motor van verandering.

Beleven

Tot slot is het nog belangrijk om op te merken dat het God is die deze maaltijd voor alle volkeren aanricht, niet de zoveelste tiran of koning. Zij hebben misschien onder bedreiging met de dood geprobeerd om iedereen aan één tafel te krijgen. Maar zo is het niet bij de maaltijd van de Heer. God maakt juist een einde aan deze onderdrukking. Geen volk hoeft meer zijn identiteit te verbergen: God vernietigt de sluier van de dood die alle volken bedekt. God verslindt de dood. Die woorden stijgen zo hoog dat ze nauwelijks te bevatten zijn. Maar deze poëzie over God hoef je gelukkig niet te begrijpen. Die wil niet begrepen, maar beleefd worden: aan tafel met mensen die anders zijn dan jij, die je misschien zelfs ongemakkelijk maken. Aan tafel met de Heer, in de kerk of daarbuiten.

Het visioen van de maaltijd op de berg staat in Jesaja 25:6-8.

Jesse de Bruin is theoloog. Hij schrijft momenteel een onderzoeksvoorstel aan de Protestantse Theologische Universiteit te Amsterdam.

< Terug