< Terug

Preekschets Lucas 10:3

9e zondag van de zomer

Ga op weg en bedenk wel: ik zend jullie als lammeren onder wolven.

Lucas 10: 3

Het eigene van deze zondag

Het is zomer- en vakantietijd. Veel mensen trekken erop uit. We nemen zelfs de ongemakken van lange autoritten op de koop toe. Files en jengelende kinderen op de achterbank. Waarom doen we dit? De theoloog Jan de Jongh geeft in zijn boek Zomerstilte het volgende antwoord:

De meeste reizigers, zelfs de deelnemers aan entertaintementreizen dragen op de bodem van hun ziel het verlangen mee, de droom, het weten van deze wereld anders of omgekeerd.

In Lucas 10: 1-11 gaan 72 mensen door Jezus aangewezen op pad om die droom en dat weten van deze wereld anders uit te dragen. Ze gaan met niets anders in hun handen dan de vrede van Jezus.

Uitleg

Jezus is met zijn leerlingen op reis naar Jeruzalem, de stad van vrede. In Lucas 9:1 zendt Jezus zijn twaalf leerlingen erop uit om de boodschap van Gods Koninkrijk te brengen. Nu zijn er ineens (twee) en zeventig beschikbaar om precies dezelfde opdracht te vervullen. Het is, wat de teksttraditie betreft, niet helemaal zeker of het om 70 of 72 gaat. Het getal zeventig kan verwijzen naar het aantal volken van de wereld en ook naar de 70 geleerden die de Hebreeuwse Bijbel in het Grieks vertaalden (Septuagint). Er waren 70 nakomelingen van het huis van Jakob (Exodus 1:5) en Mozes gaat met zeventig oudsten de berg Sinaï op. (Exodus 24: 1). Het getal 72 bestaat uit 6 x 12. De twaalf leerlingen, de twaalf stammen van Israël zes keer: je zou kunnen zeggen dat de mensheid op het punt staat Gods vrede te realiseren. Daarin spelen de leerlingen een belangrijke rol. Opvallend is dat ze twee aan twee gaan. Ze hoeven het niet alleen te doen. Ook in het boek Handelingen lezen we dat leerlingen steeds met z’n tweeën op pad zijn: Petrus en Johannes (3:1-4:22), Paulus en Barnabas (13: 1) en Judas en Silas (15:32).

De oogst is groot , maar arbeiders zijn er weinig… Vaak wordt het beeld van de oogst toegepast op het eindoordeel. Jos de Heer wijst in zijn commentaar Lucas/Acta erop dat hierdoor de vreugde die bij de oogst hoort uit het oog wordt verloren. Het gaat niet om de bedreigende associaties die een eindoordeel op kan roepen. Voorop staat de vreugde over de verwerkelijking van Gods koningschap en daarom moedigt Jezus de 72 aan om op pad te gaan.

Het onderweg zijn en het brengen van Gods boodschap van vrede is geen pretreis. De 72 worden gewaarschuwd: Zij zijn gezonden als lammeren onder de wolven. Het klinkt hier als een dreiging terwijl de profeet Jesaja het beeld van de lammeren en wolven gebruikt als voltooiing van Gods vrede (Jes. 11:6) . Onderweg zijn met Gods vrede is een kwetsbare aangelegenheid. Dat wordt nog eens onderstreept door niets mee te mogen nemen: geen geld, geen schoenen aan je voeten en geen voorraad voor onderweg. We zouden dat hooguit tijdens een kleine zondagse wandeling doen. Ze mogen zelfs mensen onderweg niet groeten. Dat klinkt vreemd en onbeleefd! Waarom eist Jezus van de 72 om zonder enig comfort op reis te gaan? Is het vanuit het besef dat hem zelf nog maar weinig tijd was gegund? Of is het een appèl om uit je vertrouwde comfortzone te stappen en te leren vertrouwen op God zelf? De leerlingen hebben alleen de vredesgroet in hun rugzak en die mogen ze in de huizen waar ze komen rondstrooien. Waar die vrede wordt ontvangen en beantwoord met gastvrijheid, daar zal de vrede groeien en is Gods koninkrijk nabij. Waar mensen die vrede niet willen ontvangen, gaan de leerlingen gewoon weer verder en schudden ze het stof van hun voeten af om naar het volgende dorp te gaan. Gods koninkrijk is nabij maar laat zich niet opdringen. De profetische zin over het lot van Sodom is een verwijzing naar Genesis 19 waarin het gastrecht niet wordt verleend.

Aanwijzingen voor de prediking

Het evangelieverhaal schuurt. Aan de ene kant ademt het een sfeer van de vreugde over het aanbreken van Gods koninkrijk en aan andere kant krijgen de uitgezondenen het niet gemakkelijk. Het vraagt om lef en vertrouwen om in het spoor van Jezus op reis te gaan. Opvallend is dat Jezus zijn vredesmissie op een bijzondere manier laat uitdragen. Geen massabijeenkomsten maar de ontmoetingen met mensen in hun directe leef- en woonomgeving staan centraal. Daarin wordt mensen alle keuzevrijheid gegeven om die boodschap in ontvangst te nemen of niet. Geloof valt niet af te dwingen! Er zullen altijd mensen zijn die de vrede ontvangen en mensen die de vrede afwijzen. Het beeld van zonder geld en status onderweg zijn, zie ik als een uitdaging voor onze kerken en voor jezelf om eens uit je comfortzone te stappen. Ik zal twee voorbeelden noemen.

Deze zomer ontmoette ik de priesterarbeider en jezuïet Christian Herwartz uit Berlijn, lid van Ordensleute gegen Ausgrenzung en bedenker en begeleider van Exerzitien auf der Strasse. Excerseren betekent oefenen, geestelijk oefenen. Voor Herwartz is de straat de plek waar je sporen van God opnieuw kunt ontdekken. Voor hem zijn spiritualiteit, geloof in Jezus Christus en maatschappelijk engagement onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hij nodigt mensen uit de straat op te gaan en te kijken wat er om je heen gebeurt. Daarin is het van belang dat je zonder een vastomlijnd plan en zonder (voor) oordeel durft te kijken en openstaat voor degene die je ontmoet! Vervolgens wissel je je ervaringen uit over wat je hebt gezien en hebt meegemaakt. Herwartz vertelde over een ervaring van een priesterstudent die in een park op een bank zat en een dakloze vrouw op zich af zag komen. De priesterstudent speurde een innerlijke weerstand bij zichzelf:
Als ze maar niet te dicht bij komt. Ze stinkt. Straks moet ik nog een biertje met haar drinken. Deze ervaringen van weerstand in jezelf over de ander toe te laten, gaf de student de mogelijkheid om opnieuw naar zichzelf te kijken en zich open te stellen voor de ander. In de ervaringen en ontmoetingen met de ander en jezelf op straat gebeurt iets dat ik gerelateerd aan het tekstgedeelte uit Lucas 10 zou willen omschrijven als: ‘Gods koninkrijk bereikte hen’ ( Lukas 10:9).

Een ander voorbeeld om uit je vertrouwde patroon is het verhaal van de film The way uit 2010. Daarin zien we de bekende acteur Martin Sheen in de rol van Tom Avery, een keurige oogarts uit Californië. Op een dag krijgt hij het bericht vanuit Frankrijk dat zijn zoon Daniel bij een storm in de Pyreneeën is overleden. Hoewel de relatie tussen hen nooit echt goed was, besluit Tom toch naar Frankrijk te reizen, waar hij ontdekt dat Daniel was begonnen met de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Tom besluit zelf de route uit te lopen. Hoewel hij eigenlijk geen gezelschap wil, ontdekt Tom dat je op de Camino niet alleen reist. De eerste medereiziger is Joost uit Rotterdam. Een flapuit met een klein hartje. Later komen daar Sarah een Canadese kettingrookster bij en Jack de Ierse schrijver met een writersblock bij. In de dynamiek met z’n vieren leren ze hun zwakheden en kwetsbaarheden accepteren door zich open te stellen voor de ander.

Liturgische aanwijzingen

Liederen

  • Ga met God en hij zal met je zijn (LB 416);

  • Kom laat ons opgaan naar de berg waar God vrede leert (LB 1016)

  • Ik zal in mijn huis niet wonen (LB 999)

  • Op weg naar morgen en overmorgen en soms even thuis (Beth, een huis voor onderweg) – t. Margreet Spoelstra, m. Teresa Takken/ Tom Löwenthal

Geraadpleegde literatuur

  • Lucas/Acta, deel 2, Het verhaal van Jezus, Jos de Heer, uitgeverij Meinema, 2006

  • Im Alltag der Strasse Spuren Gottes suchen, Christian Herwartz, Neukirchner Verlag 2016

  • www. strassenexerzitien.de

  • “The Way” is een film van Emilio Estevez uit 2010 en te bestellen als dvd.

Bij Lucas 10:1-11, Lucas 10:1-20, Lucas 10:3

< Terug