< Terug

Taizé-gebed: komen tot de bron

Over een zingende gemeenschap

Een Taizé-gebed is een heel eenvoudige vorm van samen vieren. Het trekt met name jongeren aan en wordt bij voorkeur ook door hen georganiseerd. Over liederen, stilte en gebed in een Taizé-viering gaat dit artikel.

De heer S. de Nooij is actief betrokken bij de Citykerk Het Steiger Sint Dominicus in Rotterdam en is tevens coördinator voor Taizé in Rotterdam e.o.

Het Taizé-gebed is in alle eenvoud komen tot de Bron. Een simpel ingerichte ruimte volstaat, met een of meerdere iconen, een mogelijkheid op de grond te kunnen zitten en met een of meer instrumentalisten. Een eenvoudige liturgie zonder franje wordt gevolgd: een lied, een psalm afgewisseld met een alleluja, een schriftlezing, een lied, een langere stilte, voorbeden, liederen.

Zomaar een vrijdagavond in de Paradijskerk, hartje Rotterdam:

Kyrie eleison klinkt het vanuit de stilte. We zijn net 8, 9 minuten stil geweest en we mogen onze intenties richten tot God. Wat in ons leeft leggen we aan God voor: het onrecht in de wereld, wat leeft om ons heen. De vreugde om dat wat gebeurt.

Het Taizé-gebed gaat zingend verder: Aber du weißt den Weg für mich.

De gemeenschap van Taizé

Het Taizé-gebed is genoemd naar Taizé, een dorpje, gelegen in het Franse Bourgondië. In 1940 vestigde zich hier Frère Roger, samen met een aantal medebroeders, en stichtte de Oecumenische Gemeenschap van Taizé. Tegenwoordig is deze gemeenschap uitgegroeid tot zo’n honderd broeders, levend in Taizé en in een aantal kleine gemeenschappen verspreid over de wereld.

Jaarlijks trekken duizenden jongeren naar Taizé, voor een week van eenvoud, gebed en gesprek. Aan het einde van elk jaar vindt er in een Europese stad een grote jongerenbijeenkomst plaats, als etappe van de weg van vrede en verzoening op aarde.

Een toegankelijk gebed

Het meditatieve Taizé-gebed is gebaseerd op de eeuwenoude kloostertraditie van het getijdengebed, gericht op inkeer en verstilling. Door zijn eenvoud en karakter is het laagdrempelig voor zowel de regelmatige kerkbezoeker als degene die niet vertrouwd is met kerkelijke vieringen. De teksten van de liederen zijn vaak ontleend aan de psalmen. In plaats van de hele psalm te zingen, wordt steeds een enkel vers herhaald, zodat dat kan resoneren in ons hart, teneinde in ons binnenste iets te ervaren van wat dat vers uitdrukt.

Taizégebed voor jongeren

Het Taizé-gebed staat open voor iedereen, maar richt zich op de leeftijd 18-35 jaar. Dat betekent dat het het gebed van de jongeren is. Zíj maken de liturgie, richten de ruimte in, enz. 35+’ers zijn van harte welkom, maar laten de organisatie en uitvoering van het Taizé-gebed over aan de jongeren.

Ervaring leert dat over het algemeen tieners tot 17 jaar nog wat te jong zijn voor deze vorm van vierend bidden. Zij vinden de muziek te saai en de stilte te lang.

Zeker, het vraagt wel enige kennis van hoe een Taizégebed is vormgegeven, maar in de praktijk zie je dat jongeren vrij snel een eigen rol binnen het Taizégebed kunnen hebben. Denk dan aan het voorlezen van een bijbeltekst of een voorbede. Of het bespelen van een instrument.

Eenvoud voorop, jongeren centraal

Hoe begin je een Taizé-gebed? Het is mooi als het Taizé-gebed gedragen wordt door meerdere kerken en kerkelijke organen, maar dat is geen voorwaarde vooraf. Belangrijker is het om te beginnen met enkele jongeren die Taizé kennen en die samen een Taizé-gebed willen dragen.

Enkele aandachtspunten:

• Dag en tijdstip. Door-de-week, op vrijdagavond aan het begin van het weekend, op zondagavond. In Rotterdam is enkele jaren terug gekozen voor vrijdagavond 17.30 uur, een tijdstip ‘tussen werk en kroeg’. Studenten en werkenden kunnen na hun werk naar het Taizé-gebed en hebben daarna nog de hele avond voor zich.

Maar in de praktijk van alle dag kan dit ook niet haalbaar zijn en is bijv. 19.30 uur een alternatief. Zo werd vorig jaar in Rotterdam besloten om naar 19.30 uur te gaan omdat de samenstelling van de groep deelnemers veranderde. Hoe dat uitpakt moet de tijd leren.

• Frequentie. Hoe vaak je zo’n Taizé-gebed organiseert hangt natuurlijk af van de plaatselijke situatie. Het mooiste is mogelijk elke week. Die frequentie is voor iedereen duidelijk en brengt ook een ritme in het leven van alle dag. Maar vaak is dit niet haalbaar. Maandelijks of een paar keer per jaar kan ook heel goed.

• Aantal deelnemers. Je hoeft niet met 100 mensen te zijn om zo’n Taizé-gebed te kunnen houden. Met 15-20 mensen kun je al een aardig Taizé-gebed houden.

• Een geschikte ruimte. Maak, indien mogelijk, de kerkruimte gedeeltelijk leeg, zodat men op de grond kan zitten. Leg wat kleden op de grond, dan zit het niet zo hard. Eventueel wat knielbankjes om op te zitten. Zet aan de randen wat stoelen neer voor mensen die niet op de grond kunnen zitten.

De ruimte kun je aankleden met eenvoudige oranje (kleur van de Geest) doeken .En een of meerdere iconen en je bent klaar.

• Gebedsstructuur. Houdt het Taizé-gebed zo eenvoudig mogelijk Er is geen voorganger, de taken worden onderling verdeeld. Er wordt tijdens het Taizé-gebed niet gepreekt, alleen gebeden en liederen klinken. Voeg zeker ook geen gedichten e.d. toe. Juist door deze eenvoud wint het gebed aan kracht.

Hart van het Taizé-gebed vormt de stilte. 8 of 9 minuten is heel gebruikelijk. Maar dat hangt ook af van de doelgroep. Is men gewend langer stil te zijn, of is het een eerste keer? Dan kun je beter beginnen met 6-7 minuten en een volgende keer wat langer..

• Zang en muziek. Een goed zangkoor, musici met een dwarsfluit, piano, gitaar en/of viool, die het Taizégebed kunnen dragen, een paar solisten en je hebt een geweldig gebed. Een zangworkshop, voor-of achteraf, kan een stimulans zijn om beter te zingen.

Welke mogelijkheden zijn er nog meer?

Het is al heel mooi als je op regelmatige basis een Taizé-gebed kunt organiseren. Nog mooier is het als je de mogelijkheid hebt om hierna nog wat anders ook te organiseren.

Na afloop wordt nagepraat in de Ark naast de Paradijskerk. De aanwezigen, jongeren en ouderen, delen lief en leed van de afgelopen week. Ook worden er plannen gemaakt om samen ergens te gaan eten.

Je moet op vrijdagavond bij de Rotterdamse jongeren niet aankomen met exegese of een gespreksgroep: ja, soms, niet vooraf bedacht maar op verzoek van de groep zelf. Gesprek vindt onderling plaats en gaat soms zeer diep.

Eén keer in de maand eten we samen, na afloop van het Taizé-gebed. We delen met elkaar wat er meegenomen is. Hierna is er een zangworkshop.

Regelmatig gaan er jongeren voor een week of langer naar Taizé. Ieder jaar gaat er een groepje naar de Europese Jongerenontmoeting.

Door deze activiteiten ontstaat er een vorm van gemeenschap. Er ontstaan vriendschappen, men zoekt elkaar op, ook buiten het gebed om. Heel bijzonder!

Wat vraagt dit van ons?

Een open houding, er zijn, zonder voorwaarden vooraf. Zet de deuren van de kerk wijd open en zie wat er gebeurt! Vanuit die open houding komen ook de wezenlijke vragen van jongeren, van ieder mens, naar geloof en kerk. Wie ben ik?

Jongeren durven dan ook onbevreesd de stap te zetten naar een reguliere kerkdienst. Met alle vragen en verwachtingen die daarbij horen. Aan ons de taak daar open op te reageren.

Terug naar de stilte. Durf je je over te geven aan de stilte, komen bij de Bron en te luisteren naar wat God je te zeggen heeft? Een verlangen vult heel mijn wezen, zo gaat het gebed weer verder, week in week uit.

Meer informatie is de vinden op www.taizeinrotterdam.nl of www.taize.fr

< Terug