< Terug

Vrij en vrolijk

Nee, dijenkletsers vind je niet in de Bijbel. En kerk en geloof staan niet bekend als lachmachines. Maar de humor hoort er wel bij, ook al beweerde de woestijnvader Ephraïm de Syriër in de vierde eeuw dat de lach het begin is van de vernietiging van de ziel.

De grote middeleeuwse theoloog Thomas van Aquino beschouwde gebrek aan humor als een ondeugd. Hij beargumenteerde dat heel nuchter: een mens heeft ontspanning nodig en humor helpt daarbij.

De bekende hervormer Maarten Luther onderstreepte uitdrukkelijk het verband tussen humor en geloof. Humor leert je jezelf te relativeren. Tegenover God beseft een mens zijn kleinheid, maar het evangelie maakt die kleinheid tot iets groots: ze leert een mens te zien dan hij alleen uit genade leven kan. Dat levert een gevoel van vrijheid op. Luther schreef met een kwinkslag dat christenmensen die genadige vrijheid behoren te tonen door de duivel niet al te serieus te nemen.

‘We moeten soms meer drinken, aan sport en ontspanning doen – ja, zelfs een beetje zondigen om de duivel te pesten, zodat we hem niet de kans geven ons geweten te kwellen.’

Doorgeprikt!

Humor kan flauw zijn, agressief, rancuneus of zelfs kwetsend. Dan breekt hij af. Positieve humor is helend. Die humor lacht een ander niet uit, maar lacht om zichzelf. Hij heeft oog voor het menselijke in het heilige, het beperkte in het grootse. Dat vormt een krachtige remedie tegen al te grote zelfverzekerdheid of opgeblazenheid. Niemand heeft immers de waarheid in pacht. Humor zorgt voor onverwachte wendingen en schenkt verrassende gezichtspunten.

Veel cabaretiers laten ons zien dat de lach dat efficiënter doet dan ingewikkelde theorieën en koude kritiek. De lach ontmaskert gewichtig lijkende waarheden op vriendelijke, soms besliste wijze. Dat geldt ook voor geloofswaarheden. Humor kan daarom gewaardeerd worden als een geloofsdeugd.

Beeld: iStock.com/joseh51camera

Niet het einde

Er bestaat ook een verband tussen humor en vertrouwen. In de lach raken zorgen even op de achtergrond en worden mensen boven zichzelf uit getrokken. Zij kijken voor een moment verder dan hun beperkte horizon en ontwaren een andere, lichtere werkelijkheid en een open toekomst.

De Benedictijnse overste Timothy Radcliffe vertelde dat een vriend van hem een tekst aan de wand had hangen: ‘Maak je geen zorgen. Misschien gebeurt het niet.’ Radcliffe maakte voor hem een ander bordje: ‘Maak je geen zorgen. Het zal wel gebeuren. Maar dat is nog niet het einde van de wereld.’ Ergens diep verscholen in de humor leeft het vertrouwen dat alles goed zal komen.

Humor houdt een mens flexibel, open, bescheiden. Humor maakt een mens lichter. Het schijnt dat engelen kunnen vliegen doordat ze zichzelf zo licht nemen.

Stephan de Jong is predikant van de Protestantse Gemeente Oudemirdum-Nijemirdum-Sondel en redactielid van Open Deur.

< Terug