In dit themanummer willen we graag aandacht schenken aan verhalen van mensen in onze tijd die een engel op hun levensweg hebben ontmoet. Zes personen vertellen op welke manier zij een engel hebben ervaren en wat dat voor hen betekende. We hopen dat hun verhalen herkenning en bemoediging bieden aan wie iets vergelijkbaars hebben meegemaakt.

Het mysterie van Christus is nauwelijks te bevatten, laat staan goed te vertalen. Het Griekse woord mustèrion wordt soms vertaald met ‘geheim’ of ‘verborgenheid’. Maar vaak laat men het woord mysterie staan, want kenmerkend ervoor is nu juist de ondoorgrondelijkheid ervan. In de Efeziërslezing op het feest van Epifanie gaat het met name over deze ondoorgrondelijkheid van het Christusmysterie.

Mor Polycarpus, aartsbisschop van de Syrisch-orthodoxe kerk van Antiochië in Nederland, legt uit wat het begrip theosis inhoudt. ‘Behulpzaam op de weg daarnaartoe zijn gebed, meditatie, vasten en de sacramenten.’

Sint-Izaäk de Syriër is in de 7e eeuw geboren in het gebied rond de Perzische Golf. Waar de Grieken het ene woord theosis gebruiken, verschijnt in de Syrische traditie een veelvoud van beelden en symbolen. In rijke taal schetst Sint-Izaäk het mysterie van de eenwording tussen God en mens.

In de Bijbel en in het vroege christendom vinden we de traditie van de ‘wonderbaarlijke ruil’: de visie dat de mens deel krijgt aan het goddelijke mysterie. Augustinus beschrijft in zijn kerstpreek de beweging die de verlossing van de mens beoogt: Gods Zoon werd Mensenzoon om de mensen tot zonen en dochters van God te maken. Dit sluit aan bij wat men de ‘wonderbaarlijke ruil’ noemde.

Niet alleen kijken wij naar de icoon, maar de icoon kijkt óns aan. Een uitleg over iconen en over de kersticoon in het bijzonder.

God is liefde in zichzelf. Theosis is de liefdesgemeenschap, datgene waardoor de mens ‘God wordt’. De liefhebbende mens wordt ‘uit genade datgene wat God van nature is’. Een uitleg van het begrip theosis, vergoddelijking, aan de hand van uitspraken van verschillende mystici.

Wat gebeurt er als wij God ontmoeten? Wat gebeurt er dan aan ons? Geloven begint met aangeraakt worden. Dit maakt het mogelijk dat wij ‘deel krijgen aan’ en van daaruit ‘deelnemen in’. Hiermee bewegen we ons in de theologie van het vroege christendom. Daarin werd gesproken over het participeren in het goddelijke leven, waardoor wij in contact komen met onze oorsprong: het beeld van God dat ons is ingeschapen.

Ruim 75 jaar geleden werd het Evangelie van Tomas teruggevonden. In deze bijdrage worden eerst de vondsten van de Koptische en de Griekse teksten besproken en vervolgens in vogelvlucht enkele visies die deskundigen in de afgelopen zeven decennia hierop hebben gegeven. Vooral twee kwesties komen hierbij aan de orde: kan het een gnostisch geschrift worden genoemd en in hoeverre gaat het terug op de historische Jezus?