De belangrijkste theoloog van de Parijse emigré-denkers is Sergej Nikolajevitsj Boelgakov (1871-1944). Hij ruilde al gauw het christelijk geloof van zijn opvoeding voor het marxisme en studeerde en doceerde economie. Gaandeweg ervoer hij echter ook onvrede met zijn materialistisch wereldbeeld en keerde uiteindelijk terug naar de kerk.

In het ‘midden’ tussen orthodox en vrijzinnig staat de bemiddelende theologie. Ze kan het best begrepen worden als de voortzetting van de ethische theologie uit de 19e eeuw. Voor deze theologie, met haar wortels in het Réveil en kritische houding naar mens en cultuur, was de opkomende theologie van Barth in veel gevallen een aantrekkelijke optie te midden van de uitdagingen van de tijd.

Wat gebeurde er in de Nederlandse theologie toen Kuyper en Bavinck hun imposante bouwwerk achterlieten? Een reactie was de opkomst van Nederlandse barthianen. Maar volgens sommigen ging dit te veel ten koste van het gezag van de Bijbel. In deze leegte stond Klaas Schilder op als opkomend predikant binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland.

De invloed van Kuyper in Nederland is enorm: het strekt zich uit van kerk tot politiek tot academie. Evert Leefling neemt je kort mee in de persoon, theologie, en politiek van Kuyper.

Waarmee zullen we het lezen van een Bijbelboek vergelijken? Het is als twee vrienden die op pad gaan om een kunstexpositie te bezoeken. De eerste loopt rond, staat stil bij wat hem op het eerste gezicht aanspreekt en neemt vervolgens plaats in de koffiehoek, wachtend op de ander. De tweede loopt ook rond, maar neemt de tijd om elk beeld binnen te laten komen.