Het NAVO-lidmaatschap was voor Nederland een geschenk uit de hemel. Een collectieve verdediging betekende relatief lage defensie-uitgaven en dus meer geld voor ‘leuke dingen’. Tegelijkertijd droeg Nederland ook zijn steentje bij, zoals met de aanleg van de indrukwekkende IJssellinie.

Voor Den Haag stond het NAVO-lidmaatschap buiten kijf. Kritiek kwam vooral uit linkse hoek, maar een ‘Nexit’ was ondenkbaar. Tijdens de Koude Oorlog hing een Sovjetaanval als het zwaard van Damocles boven West-Europa. Een totale verwoesting dreigde, de Nederlandse bevolking voorbereiden op een oorlog leek zinloos. Andere NAVO-landen zetten echter hun vraagtekens bij de massale antikernwapendemonstraties (hollanditis!) en langharige hippiesoldaten.

Binnen het bondgenootschap was de eensgezindheid vaak ver te zoeken. Ook Nederland gedroeg zich geregeld behoorlijk eigenzinnig. Toch bleek de NAVO opmerkelijk veerkrachtig. De Russische invasie van Oekraïne en de terugkeer van pure machtspolitiek veranderden het internationale speelveld. Onder de Amerikaanse druk om meer aan defensie uit te geven moet Nederland opnieuw nadenken over zijn lidmaatschap. Niet voor het eerst, en ongetwijfeld ook niet voor het laatst.

In Nederland in de NAVO beschrijft Christ Klep hoe Nederland laveerde tussen internationale verplichtingen en nationaal eigenbelang, tussen militaire noodzaak en politieke terughoudendheid.

Christ Klep (1959) is als historicus gespecialiseerd in militaire geschiedenis, defensieonderwerpen en internationale betrekkingen. Hij is freelance publicist en onderzoeker, en is geregeld als commentator in de media te vinden. Hij publiceerde eerder bij Boom De lange bevrijding van Nederland. September 1944 – juni 1945 (2025).