Waarom lukt het ons zo slecht om te doen wat we zelf belangrijk vinden?

We maken ons zorgen over klimaatverandering, ongelijkheid en discriminatie. We weten dat onze keuzes gevolgen hebben voor mensen ver weg, voor andere groepen en voor toekomstige generaties. Toch richten we onze aandacht, juist als de problemen groter worden, vaak op wat dichtbij en vertrouwd is.

In Voorbij onszelf onderzoeken filosoof Tsjalling Swierstra en socioloog Evelien Tonkens deze spanning tussen de nabijheidsmoraal en afstandsmoraal, een spanning die onze samenleving sterk verdeelt. Ze laten zien waarom morele aansporingen zo vaak weerstand oproepen, hoe links, rechts én populistisch rechts tekortschieten in hun benadering van morele problemen, en waarom schuld en moralisme ons niet verder helpen.

Om aan deze verdeeldheid te ontsnappen introduceren de auteurs de overbruggingsmoraal: een manier van denken die nabijheid en afstand met elkaar verbindt. Vanuit betrokkenheid op wie nabij staat, kunnen we verantwoordelijkheid leren nemen voor wie verder weg is.

Zo verkent Voorbij onszelf de mogelijkheid van een moraal die bestand is tegen de spanningen van de eenentwintigste eeuw.

Tsjalling Swierstra is hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Maastricht. Hij publiceert over ethische en politieke kwesties betreffende nieuwe technieken als nanotechnologie, ‘smart cities’ en kunstmatige intelligentie. Evelien Tonkens is Universiteitshoogleraar Burgerschap en Polarisatie aan de Universiteit voor Humanistiek. Eerder was ze Tweede Kamerlid en vaste columnist van de Volkskrant.