Missiologie
Onze idealen over hoe het publieke debat eruit moet zien, blijven gecompliceerd door de realiteit van hoe we ingebed zijn in machtsverhoudingen en systemische onrechtvaardigheid. Wat zijn de uitdagingen van ras voor witte theologen die deelnemen aan de Zuid-Afrikaanse publieke sfeer?
Het Pastoraat Abraço Negro van het zuidelijke diocees van de Braziliaanse Anglicaanse Kerk (IEAB) werd in maart 2019 tijdens het concilie van de regio opgericht in Porto Alegre (Rio Grande do Sul). Op 25 juli, de internationale dag van zwarte vrouwen in Latijns-Amerika en de Cariben, werd het pastoraat gelanceerd. De dag waarop de rol en het leiderschap van deze vrouwen in hun dagelijkse doen en laten, in hun verzet te midden van systemisch racisme dat weigert hen als personen, als mensen te zien, wordt uitgelicht.
Black Lives Matter is een beweging die vanuit de Verenigde Staten zich over grote delen van de wereld uitbreidde dit jaar. Hoe verhoudt de context van de Verenigde Staten, het geweld tegen de zwarte bevolking en de relaties tussen zwart en wit daar, zich tot de Nederlandse context? En hoe verhouden theologie en kerken uit met name de vrijzinnige hoek zich in beide contexten tot de discussie omtrent racisme? Over die vragen sprak ik met Paul Rasor, Janet Thompson Jackson en Pat Jackson, alle drie afkomstig uit de Verenigde Staten, (recent) in Nederland woonachtig, en een dream team wat betreft kennis van rechten, ras en religie. Hieronder volgt een inkijkje in een engagerend en geëngageerd gesprek van tweeënhalf uur over deze vragen.
Onlangs verscheen er een rapport van de Raad van Europa over de positie van minderheden in Bulgarije. Ook al is er op verschillende terreinen flink vooruitgang geboekt, nog steeds worden Roma er gediscrimineerd. Er zijn nog altijd problemen op het gebied van scholing en hate speech blijft vaak onbestraft.
In Nederland werken een aantal priesters die vanuit het buitenland door de Rooms Katholieke Kerk hiernaartoe zijn gezonden. Hoe krijgt de Rooms Katholieke Kerk als wereldkerk vorm met de inzet van priesters en missionarissen van buiten Europa? Wat zijn de obstakels? Via het Nijmegen Institute for Mission Studies kwam TussenRuimte in contact met de Nigeriaanse priester en spiritijn John Onoja in Eindhoven en sprak hem via Zoom.
Toen recent de discussie over een ‘zwarte of witte Jezus’ in onder andere Trouw oplaaide[1], waren we er ons als redactieleden van bewust hoe zeer deze discussie in de vergetelheid was geraakt in de theologie van de 21 eeuw. Vanaf de jaren zeventig van de twintigste eeuw kwam ook in Nederland, zeker onder theologen en missiologen, het idee van een ‘zwarte Jezus of Christus’ regelmatig langs in de theologie die ontstond in de vrijheidsstrijd van zwarten en gekleurden onder de Apartheid en in de strijd om burgerrechten van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten. Tijd dus om in de archieven te duiken. In een van de eerste jaargangen van Wereld en Zending vonden we een boeiend artikel van de Zuid-Afrikaanse theoloog Alan Boesak die het beeld van ‘een zwarte Jezus’ koppelt aan een proces van dekolonisering van het christendom en de voluit menselijkheid van zwarten. Deze tekst werd geschreven in de context van de Apartheid, maar bevat een rijkdom aan ideeën en voorstellen waar we ons als christenen vandaag kritisch en constructief toe kunnen verhouden in een context van doorgaand racisme.
In Groningen is nóg een ramp gaande, al decennia. Hoe hebben daar de kerken gereageerd? Wat kan ‘de kerk’ betekenen voor de mensen die er zo moedeloos van worden? En wat kunnen anderen weer leren van de situatie daar? Op 12 augustus 2012 beefde de aarde in het gebied rond Huizinge, een dorpje in Groningen. De beelden van deze aardbeving kwamen in het nieuws. We zagen via een beveiligingscamera in een supermarkt in het nabijgelegen Middelstum hoe de producten uit de rekken naar beneden kwamen.
Net als in andere West-Europese landen is in Nederland in de afgelopen decennia de rol van geïnstitutionaliseerde religie afgenomen. Tussen 1966 en 2015 daalde het aandeel Nederlanders dat gelooft in een God of hogere macht én regelmatig naar de kerk gaat (minimaal één keer per maand) van 59% naar 14%. Deze secularisering heeft de afgelopen decennia bij Nederlandse vrouwen minder sterk plaatsgevonden dan bij mannen en hierdoor zijn vrouwen tot op de dag van vandaag religieuzer dan mannen. Zo beschrijven vrouwen in 2019 zichzelf vaker als religieus (37% enigszins of zeker) dan mannen (29%). Ook bij bidden zien we dit soort verschillen: respectievelijk 26% en 20% deed dit in 2019 minimaal wekelijks. In het proefschrift (Kregting 2019) geven we verklaringen voor zowel de secularisering die in Nederland heeft plaatsgevonden als voor de aanhoudende religieuze verschillen tussen Nederlandse mannen en vrouwen.
In de afgelopen jaren hebben denkers rond kerkopbouw en praktische ecclesiologie niet stil gezeten. In dit korte Trendbericht lichten we er een aantal specifieke thema’s uit. Daarnaast is er op […]
