Provocatief pastoraat is een uitdagende en humoristische manier van werken met mensen op grond van het geloof. ‘Op grond van het geloof’ veronderstelt een theologie. Elke theologie kent een mensbeeld, een Godsbeeld en een wereldbeeld. De volgende provocatieve interventies zijn gebaseerd op een keihard wereldbeeld: alles draait om macht; om invloed hebben op wat er gebeurt.
De afgelopen tijd heb ik aan een nieuwsinfuus gelegen. En ik ben echt niet de enige. We zijn getuigen van een broedermoord. Rusland en Oekraïne zij als de Bijbelse Kaïn en Abel: in dit geval verdedigt Abel zich nog wel, maar we weten allemaal diep in ons hart dat de Russische Beer uiteindelijk wel zijn zin zal krijgen. Mijn collega’s van de Tilburg School of Catholic Theology en ikzelf worden bijna dagelijks op de hoogte gehouden over de situatie door Tara Tymo, de vice-decaan internationalisering van de Ukrainian Catholic University in het relatief veilige Lviv.
Jezus is onschuldig terechtgesteld na een schijnproces. Dat is de algemene opvatting over zijn dood. Maar je kunt er ook anders naar kijken: het is helemaal terecht dat Hij gedood werd. De hogepriester Kajafas had gelijk.
Provocatief pastoraat is een speelse manier van mensen geestelijk begeleiden. Pastoraat is een ernstige zaak, maar spel sluit serieusheid niet uit. Provocatief pastoraat neemt haar missie – God eren, er zijn tot heil van mensen – heel serieus, maar niet ernstig. Haar benadering van mensen wordt gekenmerkt door warme onvoorwaardelijke acceptatie (liefde), humor en uitdaging ineen.
In mijn vorige blog beschreef ik een scenario, namelijk de mogelijkheid van een kerk op Mars. Ik ben gewend om in scenario’s te denken; iets wat ik leerde bij het eerst bedrijf waar ik werkte, een multinational in de energiesector. Het belang van de scenario’s beschrijven was niet de betrouwbaarheid van de voorstellingen van de toekomst zelf, maar de reacties en zelfs strategieën die opgesteld werden naar aanleiding van die drie zeer uiteenlopende visioenen.
Het verhaal van de wijze en dwaze maagden is in het eschatologisch lamplicht vaak de spreekwoordelijke olie op het vuur van eindtijdgesprekken. Is de wijze maagd degene die blijft wachten op haar Bruidegom of juist die allang weer geniet van de goddelijke rust? Is de dwaze maagd degene die gestopt is met geloven of zij die blijft geloven in Bruiloft-voorspellingen die keer op keer onwaar blijken te zijn? Wat is de juiste eschatologie en wat moet je daar als 21e-eeuwse gelovige mee?
Provocatief pastoraat is het met humor en uitdaging, pastoraal begeleiden van mensen op grond van een warme onvoorwaardelijke acceptatie van de ander. De warmte geeft veiligheid, de humor geeft licht en lucht en de uitdaging roept naar voren (pro-vocare) – ook wie de provocatief pastor is. Zo kan er een ontmoeting ontstaan die knettert van leven.
Ik heb een slecht geheugen. Niet omdat ik achteloos aan de dingen voorbij leef, maar omdat ik lid ben van de ‘club van volle hoofden’, zoals een vriend dat ooit zo treffend uitdrukte. Continu schieten gedachten door mijn hoofd als metalen balletjes in een flipperkast. Het voordeel van een slecht geheugen is dat je steeds opnieuw kunt genieten, in dit geval van deze prachtige natuurpsalm, Psalm 104, die ik voor deze blog aan het herlezen ben. Een nadeel is dan weer dat ik heel diep in mijn brein moet graven om na te denken over de vraag waarom ik tot bepaalde hertaalkeuzes ben gekomen.
’Seksuele voorlichting in Polen onder vuur,’ zo las ik 29 januari op NOS.nl.[1] Niet iets dat we nog niet wisten, denk je dan. Polen is niet het meest vooruitstrevende land als het gaat om de acceptatie van – ik noem maar even een dwarsstraat – homoseksualiteit en vrouwenrechten. Helaas niets nieuws onder de zon. Maar het tweede gedeelte van de kop trok echter mijn aandacht: ‘Lesmateriaal is geschreven door theologen.’
