Jezus kon woedend worden, zijn leerlingen naderhand ook. Jakobus waarschuwt voor de gevaren van een scherp gebruik van de tong. Woede voor de heilige zaak is soms onontbeerlijk, zoals de woede over de wapenwedloop of de woedende Greta Thunberg laten zien. Maar woede moet geen deuren dichtgooien. Beheerste woede kan leiden tot vrede. Paus Franciscus deed in zijn encyclieken een poging.
Hoe keken Thomas van Aquino, Benedictus van Nursia, Martinus van Braga, Johannes Cassianus en Augustinus naar ‘woede’? Sommigen zeggen: onderdruk en vermijd woede. Anderen zeggen: laat woede toe maar laat haar niet tot wasdom komen. Benedictus zei bijvoorbeeld: je moet je woede niet uitleven, niet de vrije loop laten, je moet haar niet tot voltooiing brengen.
Theoloog en publicist Alain Verheij gaat in op de begrippen woede en vrede als spanningsveld in het politieke en maatschappelijke handelen. ‘Woede is in de eerste plaats een drijfveer voor mij, dat ik het toch blijf proberen. Als dat te lang zonder gevolg blijft, kan het ook iets worden dat mijzelf alleen maar vergiftigt.’
Handreiking met vragen aan de lezer, waarin aan de hand van Psalm 58 wordt gekeken hoe woede een weg kan vinden. De rechtvaardige vraagt in een gebed aan God om wraak te nemen op de kwaadwilligen die hem belagen. Ook de schrijver Elie Wiesel bad om vergelding. Is dit herkenbaar voor de lezer?
Vanaf eind jaren zestig vond de woede onder vrouwen die niet langer een ondergeschikte rol in de kerk wilden spelen, een weg. Ze wilden gelijke behandeling, gelijke kansen, inclusief taalgebruik en bijbelexegese zonder vooringenomen mannelijke bril op. De feministische theologie heeft veel bereikt, maar we zijn er nog niet.
De woede over de inval in Oekraïne moet niet leiden tot meer uitgaven voor defensie. Martin Luther King waarschuwde al dat geld voor oorlogen niet meer uitgegeven kan worden aan sociale problemen. Hij predikte geweldloosheid: hebt uw vijanden lief. Betrek de spirituele dimensie in je denken, benader alles vanuit een wereldomvattende liefde.
In de voorgaande hoofdstukken, waarin de liefde van Sauls kinderen Michal (18:20-29; 19:11-17) en Jonatan (19:1-7; 20:1-43) voor David de groeiende haat van hun vader omlijst, was er al sprake van dat David moet vluchten. Zijn eerste gang is naar Samuël (19:18-24).
Voorafgaand aan deze perikoop horen we dat Saul met ‘een boze geest van de Eeuwige’ te maken heeft (19:9). Daardoor loopt David het gevaar gedood te worden. Michal blijkt het inzicht, de doortastendheid en het handelend vermogen te hebben om haar geliefde echtgenoot David te laten ontsnappen. Themawoorden zijn hier zowel ‘doden’ (Hebr.: moet, hif. – vier keer, in 19:11a.11b.15.17) als ‘ontsnappen’ (Hebr.: malath – vijf keer, in 19:10.11.12.17.18). De liefde van Michal wint het van de negativiteit van haar vader.
Vuur is in bijbelse teksten een krachtig beeld van Gods aanwezigheid. Als een stem uit het vuur klinkt Gods woord telkens weer in Deuteronomium. Als vuur is Gods aanwezigheid zichtbaar bij de uittocht. Gods oordeel en toorn uiten zich in vuur, en dat vuur gaat op de dag van JHWH aan Gods komst vooraf. Zowel Jeremia als Lucas maken dan ook gebruik van dit beeld om hun boodschap kracht bij te zetten.
