Onenigheid over waarheid is van alle tijden, concludeert Tanja van Leeuwen. Zie bijvoorbeeld de onenigheid over of de zon al dan niet het middelpunt is van de destijds bekende planeten. Tegenwoordig gaat het over vaccins en Poetins oorlog. Zij put hoop uit een gedicht van Henriëtte Roland Holst.

Verkenning van het begrip ‘feitelijke waarheid’ aan de hand van filosoof Hannah Arendt. Voor de politicus van vroeger betroffen leugens staatsgeheimen of strooide men anderen bewust zand in de ogen. Tegenwoordig bedriegt de politieke leugenaar ook zichzélf. Voor de wetenschapper blijft de waarheid gedeeltelijk, voorlopig en relatief. Uiteindelijk is er ‘waarheid’ als er sprake is van maatschappelijke betekenisgeving aan algemeen erkende feiten.

In de 16e eeuw wordt in woord én beeld het discours over de vrijheid van godsdienst gevoerd. De tegenstelling tussen goed en kwaad, waarheid en leugen daagde kunstenaars uit om op intellectuele en creatieve wijze verdraagzaamheid en tolerantie uit te beelden en de tegenstellingen tussen godsdiensten te benadrukken. Twee allegorische prenten tonen het humanistische gedachtegoed: Waarheid zit naast Leugen en Triomf van de Waarheid.

We maken in Nederland een revival van het wonder mee. Rond de heiligverklaring van Titus Brandsma is dat woord ineens terug op de publieke agenda. De een ziet erin het bewijs van zijn of haar geloof, de ander een overblijfsel van kerkelijke procedures die uit de tijd zijn omdat we steeds meer rationeel kunnen verklaren. Beide reacties doen afbreuk aan de eigen logica van het wonder en daarmee ook aan wat wij als heilige boost in ons leven kunnen ervaren.

Handreiking om teksten van Titus Brandsma te lezen en te overdenken. Titus Brandsma overleed in de Tweede Wereldoorlog als gevolg van zijn inzet voor waarheidsgetrouwe journalistiek en zijn verzet tegen discriminatie.

De afgelopen tijd heb ik aan een nieuwsinfuus gelegen. En ik ben echt niet de enige. We zijn getuigen van een broedermoord. Rusland en Oekraïne zij als de Bijbelse Kaïn en Abel: in dit geval verdedigt Abel zich nog wel, maar we weten allemaal diep in ons hart dat de Russische Beer uiteindelijk wel zijn zin zal krijgen. Mijn collega’s van de Tilburg School of Catholic Theology en ikzelf worden bijna dagelijks op de hoogte gehouden over de situatie door Tara Tymo, de vice-decaan internationalisering van de Ukrainian Catholic University in het relatief veilige Lviv.

Een nieuw jaar ligt voor ons. Ik laat de kaartjes met alle goede wensen nog even hangen. Fijn om ze zo nog weer te kunnen lezen, het contact te voelen, het handschrift te herkennen. De goede wensen en brieven spiegelen iets van het contact en de droom van verlangen en verbinding die tussen mensen leeft.

Vaak hoor je dat er te weinig aandacht in de publiciteit is voor theologie . Tegelijkertijd is ‘public theology’ een eigen tak van sport aan het worden. Als Theoloog des Vaderlands onderga je dat aan den lijve – letterlijk want je staat ineens als persoon ter beschikking van media en andere fora. Een theologisch zelfexperiment dat een nieuw licht kan werpen op wat het betekent publiek theologisch vragen te stellen.

Het is 38 jaar geleden vandaag. Paus Johannes Paulus II wijdde op 25 maart van dat jaar de wereld toe aan het Onbevlekt Hart van Maria – zoals overigens vier voorgangers én zijn tweede opvolger ook hebben gedaan; pausen zijn immers gek op continuïteit. Op 15 april vond ook de eerste Wereldjongerendag plaats, dat zou uitgroeien tot de grootste tweejaarlijkse jongerenbijeenkomst ter wereld. Maar 1984 was vooral het jaar dat het wereldberoemde LEGO-reclamelied “Van LEGO kun je alles maken.”