Praktische theologie

Nigeria is een van de meest complexe landen in Afrika. Christenen hebben er te maken met vervolging, met name in het overwegend islamitische noorden en midden van het land.

In voorbije tijden kwam de term ‘zendingsrecht’ regelmatig aan de orde in gesprekken over de missionaire roeping van de kerk. Daarmee duidden theologen aan dat de kerk van Godswege recht had om te getuigen van Christus in een te kerstenen wereld. Die notie van goddelijk recht horen we tegenwoordig nauwelijks meer in missionaire kring. Over een ander recht, namelijk het recht dat mensen hebben om het evangelie te horen, vernemen we des te meer.

In 2002 leerde ik in Irak de dominicaan Yousif Thomas Mirkis kennen, nu inmiddels vier jaar Chaldeeuws-katholiek aartsbisschop van Kirkuk. Sindsdien ben ik er als vredeswerker vaker geweest en wat ik zie is een man die zich voortdurend inzet voor open relaties. Je kunt alleen maar leven en overleven als de relaties met ‘de buren’ goed zijn, is zijn credo.

Hoe communiceer je als christelijke organisatie over het werk in gesloten landen? Het is een vraag die volop speelt binnen zendingsorganisaties. Aan de ene kant is er de wens om mooie getuigenissen uit landen als Iran en Oezbekistan te delen met de achterban, tegelijkertijd wil je niet het risico lopen dat christenen ter plekke, zowel locals als expats, in de problemen komen.

Vrijheid in doen en laten maar ook denken, vinden we als Nederlanders belangrijk. Veel van onze Frontiers-mensen wonen en werken in landen waar die vrijheid niet is: geen vrijheid voor vrouwen om te werken, geen vrijheid om zelfs maar naar school te gaan.

Stefanus geldt als de eerste christelijke martelaar. Volgens Handelingen 7 werd hij gestenigd nadat hij de priesters in het Sanhedrin in een lang betoog over de geschiedenis van het volk Israël had verweten dat zij zich tegen de heilige Geest verzetten, net als hun voorouders dat deden toen zij Mozes als leider en bevrijder afwezen. Naar hem heet de Stefanus Alliance, een Noorse organisatie die oorspronkelijk werd opgericht om zending achter het IJzeren Gordijn te verrichten. Thans stelt zij zich tot doel om kerken en personen te helpen die om hun geloof worden vervolgd of onderdrukt.

Schering en inslag. Dat is het ontmoedigende beeld dat in de media opdoemt als het gaat om de moeiten, beperkingen en zelfs gruweldaden waar vrouwen wereldwijd mee te maken hebben. Juist in landen waar christenen het toch al moeilijk hebben vanwege hun geloof, gaat dit ook niet aan de kerk voorbij. Christenvrouwen hebben in zo’n maatschappelijke omgeving dubbele discriminatie te verduren, omdat alle vooroordelen jegens én hun geloof én hun sekse bij elkaar komen.

Op de recente ontmoeting van regeringsleiders van verschillende Europese en Afrikaanse landen die bijeenkwamen in Abidjan, Ivoorkust, werd intensief gesproken over het thema ‘migratie’, dat beide continenten, Europa en Afrika, bezighoudt. Als vanzelf ging de aandacht daarbij uit naar kolonisatie en neo-kolonisatie in Afrika.

‘In Afrika? Daar geloven ze nog in hekserij.’ Hoe ik mijn best ook doe, ik hoor het vaak zeggen op gemeenteavonden waar ik vertel over mijn werk op een theologische universiteit in Zambia, of als ik vertel over mijn onderzoek naar verhalen over satanisme in Zambia.