Wat tref je aan als je zeventig jaargangen van een tijdschrift over interculturele theologie en zending onderzoekt op ‘vrouwen’? Het is een hele reis van jaar naar jaar, van periode naar periode, land naar land, vrouwenbeweging naar vrouwenbeweging. Mooie artikelen, weliswaar met een vaak wat wrange bijsmaak. Vrouwen die werkzaam zijn in het veld van de theologie lijken heel wat te moeten overwinnen.

Opvallend in de jaren tachtig is dat de verbinding van kerk en zending met politiek engagement vanzelfsprekend lijkt voor de auteurs van Wereld en Zending. Het is er een decennium lang van doordrenkt. Hoe was dat echter in de jaren daarvoor en wat gebeurt er daarna?

Wat betekent het om vervolgd te worden? Wat betekent het om steeds de strijd aan te moeten gaan omdat je anders zou zijn? Om geloofsvervolging te begrijpen, kan het leerzaam zijn om te kijken naar onderdrukking vanwege bijvoorbeeld etniciteit en gender.

Neemt de druk op godsdienstvrijheid toe? In relatieve zin gaat het in Nederland goed, en toch is vrijheid nooit vanzelfsprekend. Tekenend zijn de waardeoordelen die worden geuit ten opzichte van minderheden. Denk aan het dragen van religieuze symbolen of discussies over de rol van geweten op de werkvloer, of de racistische uitlatingen in het kader van islamofobie. Dit artikel bespreekt een aantal van deze kwesties.

Christenen zijn lang niet de enige religieuze groepering die wereldwijd worden vervolgd om hun geloof. Een religieuze minderheid die het misschien wel het zwaarst te verduren heeft, zijn de bahá’ís. Wereldwijd zijn er naar schatting ongeveer zeven miljoen bahá’ís, van wie er 1550 in Nederland wonen.

In voorbije tijden kwam de term ‘zendingsrecht’ regelmatig aan de orde in gesprekken over de missionaire roeping van de kerk. Daarmee duidden theologen aan dat de kerk van Godswege recht had om te getuigen van Christus in een te kerstenen wereld. Die notie van goddelijk recht horen we tegenwoordig nauwelijks meer in missionaire kring. Over een ander recht, namelijk het recht dat mensen hebben om het evangelie te horen, vernemen we des te meer.

In 2002 leerde ik in Irak de dominicaan Yousif Thomas Mirkis kennen, nu inmiddels vier jaar Chaldeeuws-katholiek aartsbisschop van Kirkuk. Sindsdien ben ik er als vredeswerker vaker geweest en wat ik zie is een man die zich voortdurend inzet voor open relaties. Je kunt alleen maar leven en overleven als de relaties met ‘de buren’ goed zijn, is zijn credo.

Hoe communiceer je als christelijke organisatie over het werk in gesloten landen? Het is een vraag die volop speelt binnen zendingsorganisaties. Aan de ene kant is er de wens om mooie getuigenissen uit landen als Iran en Oezbekistan te delen met de achterban, tegelijkertijd wil je niet het risico lopen dat christenen ter plekke, zowel locals als expats, in de problemen komen.

Schering en inslag. Dat is het ontmoedigende beeld dat in de media opdoemt als het gaat om de moeiten, beperkingen en zelfs gruweldaden waar vrouwen wereldwijd mee te maken hebben. Juist in landen waar christenen het toch al moeilijk hebben vanwege hun geloof, gaat dit ook niet aan de kerk voorbij. Christenvrouwen hebben in zo’n maatschappelijke omgeving dubbele discriminatie te verduren, omdat alle vooroordelen jegens én hun geloof én hun sekse bij elkaar komen.