Hoe blijf je werkelijk mens in een tijd waarin technologie steeds verder binnendringt in ons leven en denken? De Engelse schrijver en denker Paul Kingsnorth laat in zijn boek Tegen de machine zien hoe de Machine, onder de vlag van vooruitgang, de westerse beschaving heeft afgebroken en de aarde vernietigt. In de traditie van denkers als Wendell Berry, Jacques Ellul en Simone Weil houdt Kingsnorth een vurig pleidooi voor een menselijker bestaan. Voor wantrouwen tegenover macht, voor hernieuwde verbondenheid met land, natuur en erfgoed, en voor een leven met zorg voor de ziel. In deze aflevering gaat Tom Mikkers in gesprek met Frank Mulder die Paul Kingsnorth persoonlijk kent en het voorwoord schreef in Tegen de machine.

Onlangs was geestelijk verzorger in de krijgsmacht Erik Sengers op bezoek bij de Nationale Weerbaarheidstraining. Dit is een militaire basistraining, maar is dat terecht, vraagt Erik zich af. Is ‘weerbaarheid’ niet een veel breder begrip dat niet alleen door militaire vaardigheden kan worden ingevuld en ingeoefend? En zouden kerken niet ook een rol kunnen spelen in het bevorderen van weerbaarheid?

Onze wereld kent allerlei ‘hellen’ stelt Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen: de klimaathel, de mentale hel, de hel van de oorlog. Deze hellen vragen om theologische duiding én om prediking. Tijdens het Preekfestival 2026 aan de PthU sprak Huijgen onderstaande lezing uit, waarna een workshop volgde. Want hoe doe je dat, preken over de hel?

Pinksteren. Ik gloei nog na. De verbazing uit het Pinksterverhaal blijft bij mij resoneren: “Hoe is het mogelijk, ze spreken onze moedertaal!” En dan hoor je die opsomming van afkomsten. Een multiculti-feestje was het daar. Er is vaak over gepreekt als de “oplossing” van de spreekwoordelijk geworden “Babylonische spraakverwarring”. Dat kan wel zijn. Mensen voelden zich na eeuwen misverstanden weer begrepen. Maar dat gebeurde niet door opheffing van de diversiteit, integendeel.

Voordat het in dit themanummer over ‘verschillend geloven’ gaat, eerst een bijdrage over de samenstelling van onze kerken – hoe verschillend, hoe divers zijn we als gemeenten zelf? Wellicht is dat al een belangrijke verklarende factor voor de geloofsdiversiteit.

De ontwikkelingen in de technologie van tegenwoordig zijn maar nauwelijks bij te houden. Ook op het gebied van Bijbelvertaling is dit te merken. Bijbelvertalers zijn nooit bang geweest voor technologie. Het begon al met de boekdrukkunst, die vertalers toegang gaf tot gedrukte Bijbels, woordenboeken, grammatica’s en commentaren. Later kwamen de computers, die vertalers hielpen bij het verwerken en corrigeren van de tekst, grote hoeveelheden data te doorzoeken en gemakkelijker samen te werken. Vandaag de dag heeft iedereen de mond vol van kunstmatige intelligentie (AI).

Wie de gemiddelde Nederlander vraagt wat de belangrijkste elementen van slavernij zijn, zal vermoedelijk al snel iets te horen krijgen over gedwongen arbeid, gebrek aan vrijheid en wellicht iets over racisme. Maar een ander bepalend element in de geschiedenis van slavernij is seks: seks als het doel van slavernij, als ‘bijproduct’ ervan en als middel om het systeem in stand te houden. We denken bij seks en slavernij wellicht in de eerste plaats aan midden-oosterse harems, maar in dit artikel laat ik zien dat het óók een constante is in de geschiedenis van het westerse (Nederlandse) christendom – van de Bijbel tot en met de koloniale periode. In dit korte artikel verken ik die geschiedenis en doordenk haar consequenties, vooral met het oog op de dikwijls traumatische impact voor de betrokken slaafgemaakten.

Hoe ziet het volgen van Jezus eruit op een plek die je niet goed kent, die je niet goed begrijpt, en die enorm verschilt van de plek waar je vandaan komt? Op die vraag probeert Arjen Zijderveld in deze serie antwoord te geven. In oktober 2025 verhuisde hij samen met zijn vrouw en twee kinderen van 4 en 2 van Nederland naar Malawi, wegens het werk van zijn vrouw. In Malawi komt hij als rijke westerling echter voor allerlei ethische dilemma’s te staan. Dit keer de vraag hoe hij als christen moet omgaan met de hoge status van ‘Boss’.

Eindtijdfascisme is geen randverschijnsel meer, ziet ook Fulco Timmers. Techbro’s als Elon Musk en Peter Thiel geloven dat de wereld reddeloos is verloren en maken plannen om een kleine elite van een aanstaande ramp te redden. De ‘zondvloed-thematiek’ die aan dit denken ten grondslag ligt, wordt in verschillende SF-films verbeeld, waaronder I Am Mother. Wanneer Fulco deze film echter vergelijkt met het verhaal van Noach, valt hem iets op. In tegenstelling tot de robot-moeder uit de film, ontmoeten we in het Bijbelverhaal een God die twijfelt – en dat maakt al het verschil.