Wachten totdat God handelt

Het werkelijke oorsprongsverhaal van de kerk begint niet met groei, maar met wachten totdat God handelt. We wachten door aandacht te besteden aan dit moment met deze mensen. Samen zoeken we naar God.

Wachten totdat God handelt

In Handelingen 1:4 lezen we dat de eerste opdracht van Jezus aan de leerlingen is: ‘Ga niet weg uit Jeruzalem.’ Misschien hadden we verwacht dat de eerste opdracht was om erop uit te gaan, te getuigen, een programma te starten, te prediken, te onder wijzen, iets te doen, wat dan ook, om de kerk te laten groeien. Maar Jezus geeft de leerlingen de opdracht om in Jeruzalem te blijven en te wachten. Het werkelijke oorsprongsverhaal van de kerk begint niet met de groei in Handelingen 2. Het werkelijke oorsprongsverhaal begint in Handelingen 1 met wachten totdat God handelt. God is de held en de kerk wacht. We hebben gemerkt dat we veel tegengas krijgen wanneer we zeggen dat de kerk is begonnen door te wachten. Wachten voldoet aan geen van onze voorwaarden voor succes, want meer wachten voelt als meer van niets. We zijn gewend aan het idee dat wat we doen belangrijk is, dus als puntje bij paaltje komt, verzetten we ons tegen het idee dat we moeten beginnen met wachten op God. Meer theologisch ontwikkelde personen zouden ons kunnen betichten van ‘quiëtisme’. Quiëtisme is een dwaalleer, een vorm van christelijke mystiek die zich wil ontdoen van de menselijke wil zodat Gods wil in alles overheerst. Het vermijdt menselijk handelen, zodat God iets kan doen. Dit klinkt vroom, maar het komt meestal neer op lange gebedssessies die tot geen enkele actie leiden. Voor alle duidelijkheid: noch de vroege christenen, noch wij zijn aanhangers van het quiëtisme. Het wachten zoals de leerlingen deden, en dat wij bepleiten, is niet passief. Het is responsief. God handelt en wij reageren. Wat we wel zeggen, is dat de seculiere tijd ons blind maakt voor wat God doet, en dan blijft alleen ons handelen over.

God handelt en wij reageren

Het idee dat een kerk begint met wachten, roept ook een andere reactie op. De seculiere tijd maakt ons blind voor wat God doet, maar wat erger is, we kunnen ons niet eens voorstellen dat God iets kán doen. We lezen in Handelingen 1 dat God al deze dingen heeft gedaan, maar diep van binnen denken we: ‘Echt waar?’ We kunnen ons op geen enkele manier voorstellen dat God zou kunnen handelen in ons leven. Hoe ziet God eruit? Hoe klinkt Hij? Wat doet Hij? In de seculiere tijd is het gemakkelijk om ons een voorstelling te maken van religie. We hebben een beeld bij regels en ethiek, tradities en rituelen, want dat zijn menselijke handelingen. Maar het is veel moeilijker je voor te stellen dat we deze zaken alleen maar hebben omdat God al heeft gehandeld in de wereld. Misschien is onze grootste angst wel dat we wachten en dat God niet komt opdagen. Dit is geloof: erop vertrouwen dat wat God heeft beloofd, Hij ook zal doen. Dit is hoop: erop vertrouwen dat de God die een goed werk is begonnen, het ook zal voltooien. Als we ons eigen oorsprongsverhaal serieus willen nemen, moeten we gaan inzien dat Gods mensen altijd alleen maar iets doen als reactie op het handelen van God. Het is niet zo dat ze hun eigen activiteiten plannen en dan uitvoeren. Ze ontmoeten God en handelen in gehoorzaamheid aan die ontmoeting. God handelt door zijn mensen heen. Niet zoals een poppenspeler een marionet laat bewegen, maar in een relatie die begint met Gods handelen.

Resonantie: verwachtingsvol handelen

De wachtende kerk is een kerk van eredienst en gebed, want niemand van ons is perfect. In Handelingen 1:14 zien we dat de leerlingen zich eensgezind wijden aan het gebed terwijl ze op de heilige Geest wachten. Eredienst en gebed zijn geen magische handelingen. God wordt er niet door ontboden. God werkt niet voor ons! Zowel in de stille als de gesproken momenten van eredienst en gebed zijn we ons ervan bewust dat we op deze plek met deze mensen samenzijn. Eredienst en gebed vormen de levensstijl van een gemeenschap die verbondenheid met God zoekt. Hiermee wachten we, week na week. Zo wachten we op de levende God. We wachten niet door aandacht te besteden aan onze middelen of relevantie, maar aan dit moment met deze mensen – in het samen zoeken van God. Een andere term voor deze manier van wachten is resonantie. Resonantie betreft zowel de stappen die we zetten om verbondenheid te zoeken als het resultaat van die zoektocht. Deze manier van in de wereld zijn blijft gericht op het heden, omdat we ons niet laten afleiden door een toekomst van méér. We zoeken geen groei, maar diepte, participatie en eenheid.

Samen op zoek naar God

Resonantie is een verwachtingsvol handelen. Resonantie maakt zich geen illusies dat ze de wereld – of God – kan bezitten. Ze handelt om te ontvangen, om te wachten op iets wat ze niet in de hand heeft. De beste dingen in het leven, de handelingen die ons veranderen, hebben we niet in de hand; ze komen als ‘handelingen van resonantie’ op ons af. We moeten erop wachten. Een liefdesverklaring, de steun van een vriend, een mooie zonsondergang – allemaal ervaringen die ons verbinden, maar we hebben ze niet in de hand. We handelen door te wachten en te ontvangen. We wachten op wat we niet in de hand hebben door ons te richten op dit moment met deze mensen. We vertrouwen erop dat we in dit moment met deze mensen een resonantie zullen bereiken die ons diep verbindt met de wereld en de God die deze wereld liefheeft.

---