Aanbidding als bron en slotsom

Met dit wetenschappelijk standaardwerk over het gebed laat de emeritus hoogleraar missiologie Jan Jongeneel zich, meer dan hij ooit in zijn wetenschappelijke publicaties deed, in het hart kijken. Door uitgerekend met een onderzoek van dit thema zijn academische loopbaan af te sluiten, laat hij zien wat de bron van zijn leven is, zowel persoonlijk als theologisch: aanbidding van de Drie-Ene, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Op deze heilige grond bloeiden van jongs af geloof, hoop en liefde, rijpte de gedrevenheid om te gaan voor de zaak van Christus en werden door de tijd heen theologisch inzicht en levenswijsheid gevoed.

Dit standaardwerk over de christelijke gebedsleer is op de voor Jongeneel kenmerkende wijze opgezet: via een breed opgezette studie geeft hij een helder overzicht van een veelvoud van elementen die verbonden zijn met de inhoud en de praktijken van het gebed. Het boek opent met een korte, heldere wijsgerige en godsdiensthistorische introductie over het gebed; daarna richt het zich op het christelijk gebedsleven en worden de Bijbelse, kerkhistorische en theologische perspectieven gedegen én gedoseerd besproken; vervolgens komen op een inspirerende wijze – dit bestrijkt het grootste deel van het boek – de veelkleurige gebedspraxis en gebedsvormen aan de orde, waarna het geheel besloten wordt met enkele boeiende bijlagen over bekende gebedsuitroepen en een behulpzaam bijbelregister.

In zijn eerdere encyclopedische publicaties proefde je steeds impliciet de innerlijke betrokkenheid bij de zaken die hij daar aan de orde stelde

Ik ben opnieuw onder de indruk van de enorme ijver, de taaie volharding en grote belezenheid die achter deze publicatie schuilgaan. Meer dan eens vertrouwde Jan mij toe, in de tijd dat hij mij begeleidde bij het schrijven van mijn dissertatie, dat al wat hij bereikt had niet zozeer een vrucht was van uitzonderlijke begaafdheid, maar veel meer van stugge en onvermoeibare werkkracht. Gekenmerkt door deze bescheidenheid zette hij intussen grote encyclopedische prestaties neer (met name op missiologisch gebied) én begeleidde onderwijl op een accurate en steeds behulpzame wijze meer promovendi dan wie ook maar, 41 in totaal.

Het beste voor het laatst bewaard

In zijn eerdere encyclopedische publicaties proefde je steeds impliciet de innerlijke betrokkenheid bij de zaken die hij daar aan de orde stelde. In deze publicatie schroomt hij niet om dit expliciet te maken. Behalve dat de intonatie van zijn schrijven over praktijken van het gebedsleven geregeld een persoonlijke toonzetting krijgt, zodat je ook de gelovende auteur zelf ontmoet, opent hij dit boek met een verrassend openhartig intermezzo over zijn persoonlijk gebedsleven.

Ik ben opnieuw onder de indruk van de enorme ijver, de taaie volharding en grote belezenheid die achter deze publicatie schuilgaan

Met alle waardering voor de eerdere handboeken die Jan Jongeneel met grote kennis van zaken schreef en die een blijvende betekenis hebben voor de missiologie, geldt wat mij betreft van dit laatste handboek hetzelfde als wat de ceremoniemeester op die bekende bruiloft in Kana uitroept: ‘Iedereen zet zijn gasten eerst de goede wijn voor en als ze dronken zijn de mindere. Maar u hebt de beste wijn tot nu toe bewaard!’ (Joh. 2:10). Spontaan kwam bij deze metafoor de gedachte op, dat dit boek, met name de inhoudsvolle hoofdstukken over de gebedspraxis, zich ook op deze wijze het beste laat lezen: dit is geen boek om ‘in één keer achterover te slaan’ maar om teug voor teug van te genieten (door bijvoorbeeld elke dag een paragraaf te lezen en te proeven wat daarin verwerkt is), om te ervaren ‘dit smaakt naar meer’.

Ieder die werkend en biddend betrokken is bij de voortgang van Gods Rijk in deze wereld kan met deze publicatie voluit haar of zijn winst doen.