De Postille met pensioen

In 1947 verscheen de Laatste Postille, uit het nagelaten werk van dr. J. Koopmans gekozen en ingeleid door dr. K.H. Miskotte. Eerder waren de Kleine Postille en de Nieuwe Postille van Koopmans’ eigen hand uitgekomen, respectievelijk in 1938 en 1940. Het woord ‘Postille’ komt uit het Latijn. Het is ontleend aan een uitdrukking die in oude bijbelcommentaren te vinden is: post illa verba textus. Het gaat dan om opmerkingen van de uitlegger die op de tekst volgen. Wat hij schrijft, zijn dus ‘woorden achteraf’.
In de oorlogsjaren was Koopmans betrokken bij de samenstelling van de anonieme ‘Homiletische Toelichtingen’. Die werden regelmatig door de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk aan de predikanten toegezonden. Daarvoor was in 1940 een werkgroep Kerk en Prediking ingesteld, als onderdeel van de Commissie voor Kerkelijk Overleg. In dit verband moet ook de naam van zendingsman prof.dr. H. Kraemer genoemd worden. Kraemer: ‘De predikantenstand heeft een zeer verantwoordelijke, maar benijdenswaardige, prachtige taak. Er moet thans vóór alles én principieel én actueel gepredikt worden, in den echten zin des woords: het volle Evangelie dat het gansche leven raakt. Het is dringend nodig dat de predikanten steun en voorlichting krijgen hoe te preken.’
In 1949 verscheen de eerste Postille, dit jaar komt de allerlaatste uit: de 65^ste editie. Net als de voorgaande jaren een bundel met schetsen voor preken voor (al dan niet bijzondere) diensten op zon- en feestdagen, een inleidend artikel (deze keer zelfs twee, over ‘Preek en beamer’ en ‘Evangelieverkondiging in de ‘moderne’ beeldcultuur’) en een homiletisch literatuuroverzicht.
Al die jaren verscheen de Postille onder verantwoordelijkheid van Kerk en Prediking.  Tot 2000 was zij een werkgroep van de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk. In het laatstgenoemde jaar werd ze als redactiecommissie verbonden aan één van de werksoorten van de Dienst Kerkopbouw, Theologie en Opleiding van de Samen op Weg-kerken. In 2011 veranderde de officiële status van de commissie. Ze voer niet langer onder de vlag van de Pro-testantse Kerk in Nederland, maar onder die van Boekencentrum Uitgevers. De laatste jaren was de Postille dus een zelfstandig product van de uitgeverij die de edities altijd keurig verzorgd heeft. Onlangs hebben de commissie en de uitgever besloten tot opheffing. Ter toelichting het volgende. Voor veel voorgangers is een aanzienlijk deel van de preekvoorbereiding naar het internet verschoven. Zij halen van het wereldwijde web wat zij voorheen in boeken en in de Postille zochten. De uitgever wil bij deze ontwikkeling aansluiten en is bezig met het opzetten van een digitaal platform waarop voorgangers belangrijk materiaal voor de preekvoorbereiding kunnen vinden. Hiermee vervalt de functie van de papieren Postille. Maar haar rol is nog lang niet uitgespeeld. Talloze predikanten hebben veel van de blauwe, donkerrode en sedert editie 51 in meerdere kleuren uitgegeven edities van het boek in hun kast staan. Samen vormen de 65 exemplaren van de Postille een enorm exegetisch en homiletisch archief dat nog tot in lengte van jaren dienst kan doen bij de preekvoorbereiding.
dr. J.D.Th. Wassenaar, voorzitter redactie Postille
—
Deze week verscheen Postille 65. Deze 65e aflevering gaat in op de onderwerpen gebed, leven met God, christelijke meditatie en het geweten. Ook is er aandacht voor kerk-zijn in het verpleeghuis, verlies en verdriet en de leefwereld van jongeren. Met twee inleidende artikelen over het gebruik van moderne media in de eredienst.