Bonifatius, apostel van Duitsland?

Reinhard Abeln (red.), Bonifatius. Apostel der Deutschen, Kevelaer: Topos Verlag, 2009, 91 pp., € 9,95, ISBN 9783836706926. Dorothee von Kügelgen, Bonifatius. Apostel der Deutschen, Fulda: Parzellers Verlag, 2018, 304 pp., […]

Soms zijn er windows of opportunity waarop de geschiedenis een andere wending had kunnen nemen, maar dat niet heeft gedaan. Martijn Stoutjesdijk licht drie van zulke momenten uit in de geschiedenis van christendom en slavernij. De christelijke leer is gebruikt ter verdediging van slavernij, maar ook ter veroordeling. Stoutjesdijk illustreert dat laatste aan de hand van het vroege christendom, Macrina de Jongere en Hendrik Millies.

De brief aan de Hebreeën is een buitenbeentje in het Nieuwe Testament. Een buitenbeentje evenwel dat uiteindelijk heel wat tongen in beweging zou brengen. Aanvankelijk was er in de oude kerk niet veel meer dan enige strijd over het auteurschap van Paulus, maar gaandeweg bleek de brief meer dan eens te raken aan theologische geschil- en strijdpunten, waardoor het geschrift voor menige theoloog kon uitgroeien tot een zie-je-wel-document. Daarmee is – zij het impliciet – meteen gezegd dat de doorwerking van het geschrift in de geschiedenis altijd de doorwerking van een interpretatie is. Soms lag die interpretatie voor ons verstaan nu – dat, voor alle helderheid, zelf natuurlijk ook weer interpretatie is – dicht bij het oorspronkelijke schrijven, echter soms ook was het daarvan ver verwijderd…