Geschiedenis

Hendrikus Berkhof (1914-1995) is een van de meest invloedrijke Nederlandse theologen van de twintigste eeuw. Karel Blei schreef de biografie Hendrikus Berkhof, een fascinerende levensverhaal van deze creatieve theoloog, die er levenslang naar zocht het evangelie verstaanbaar te maken voor een naoorlogse samenleving. Hij ging daarbij het gesprek aan met alle richtingen in de theologie, van orthodox tot vrijzinnig. Evert Jonker, emeritus hoogleraar praktische theologie en net als Berkhof was hij predikant in de hervormde gemeente Lemele en Archem en ook werkzaam aan het theologisch seminarie in Doorn, is te gast in deze aflevering van De theologie podcast. Tom Mikkers gaat met hem in gesprek over het leven en de betekenis van Hendrikus Berkhof.

Wanneer en hoe is er ‘een christelijke leer’ ontstaan? Wat waren de ingrediënten? De verhalen over en de woorden van Jezus zijn belangrijk geweest, maar niets was tijdens Jezus’ leven al vastgelegd. In deze bijdrage gaat het over de samenkomsten van de eerste gelovigen.

Wie de gemiddelde Nederlander vraagt wat de belangrijkste elementen van slavernij zijn, zal vermoedelijk al snel iets te horen krijgen over gedwongen arbeid, gebrek aan vrijheid en wellicht iets over racisme. Maar een ander bepalend element in de geschiedenis van slavernij is seks: seks als het doel van slavernij, als ‘bijproduct’ ervan en als middel om het systeem in stand te houden. We denken bij seks en slavernij wellicht in de eerste plaats aan midden-oosterse harems, maar in dit artikel laat ik zien dat het óók een constante is in de geschiedenis van het westerse (Nederlandse) christendom – van de Bijbel tot en met de koloniale periode. In dit korte artikel verken ik die geschiedenis en doordenk haar consequenties, vooral met het oog op de dikwijls traumatische impact voor de betrokken slaafgemaakten.

Op zaterdag 20 juni 2026 verwelkomt Elburg een wel heel bijzondere gast. Kim Phuc Phan Thi, wereldwijd bekend als het meisje op de iconische nieuwsfoto uit de Vietnamoorlog, geeft die middag een indrukwekkende lezing in de Oosterkerk. Een unieke kans om het aangrijpende verhaal achter de foto en haar boodschap van hoop en vergeving van dichtbij te horen.

De Nederlandse koloniale bezetter zag zichzelf als het volk dat door God uit de Egyptische slavernij was bevrijd, maar de zwarte christenen, zoals de Surinaamse zendeling Johannes King, zag de Nederlandse koloniale bezetter als de wrede Egyptische farao waarvan bevrijding nodig was!

Zo bekend als de belangrijkste kerkvader van het Westen onder christenen is, zo onbekend is zijn Afrikaanse achtergrond. Catherine Coneybeare beschrijft in haar boek Augustinus de Afrikaan hoe juist zijn […]

Inleiding: De oren van God De mensen van de plantages, die zo’n ellendig bestaan leden op de suikergronden, de koffie- en de cacaoplantages en anderen op de houtplantages, zij leden […]

Soms zijn er windows of opportunity waarop de geschiedenis een andere wending had kunnen nemen, maar dat niet heeft gedaan. Martijn Stoutjesdijk licht drie van zulke momenten uit in de geschiedenis van christendom en slavernij. De christelijke leer is gebruikt ter verdediging van slavernij, maar ook ter veroordeling. Stoutjesdijk illustreert dat laatste aan de hand van het vroege christendom, Macrina de Jongere en Hendrik Millies.

De brief aan de Hebreeën is een buitenbeentje in het Nieuwe Testament. Een buitenbeentje evenwel dat uiteindelijk heel wat tongen in beweging zou brengen. Aanvankelijk was er in de oude kerk niet veel meer dan enige strijd over het auteurschap van Paulus, maar gaandeweg bleek de brief meer dan eens te raken aan theologische geschil- en strijdpunten, waardoor het geschrift voor menige theoloog kon uitgroeien tot een zie-je-wel-document. Daarmee is – zij het impliciet – meteen gezegd dat de doorwerking van het geschrift in de geschiedenis altijd de doorwerking van een interpretatie is. Soms lag die interpretatie voor ons verstaan nu – dat, voor alle helderheid, zelf natuurlijk ook weer interpretatie is – dicht bij het oorspronkelijke schrijven, echter soms ook was het daarvan ver verwijderd…