Missiologie

Hoe kan zending eruit zien in een wereld van ongelijkheid, uitsluiting en competitie? Leidt zending niet per definitie tot relaties van macht, waarin kennis, geld, en sociaaleconomische structuren de bepalende factor zijn? Of is het mogelijk dat gemeenschappen wereldwijd elkaar nodig hebben, om in een wederzijds delen van gaven en behoeften samen te ontdekken dat Gods toekomst zich realiseert in zwakte? En hoe ziet dat er dan uit?

Zending en gemeenschap, ziehier twee woorden die serieuze vragen oproepen in de Nederlandse context. Is zending eigenlijk niet erg arrogant? En geloof privé en persoonlijk? Is gemeenschap nog wel mogelijk in een maatschappij waar het autonome individu centraal staat? Hoe verhoudt een gemeenschap over grenzen heen zich tot de ongelijkheid en machtsverhoudingen, die voortvloeien uit het koloniale verleden van kerk en zending?

Mor Polycarpus, aartsbisschop van de Syrisch-orthodoxe kerk van Antiochië in Nederland, legt uit wat het begrip theosis inhoudt. ‘Behulpzaam op de weg daarnaartoe zijn gebed, meditatie, vasten en de sacramenten.’

In dit artikel, dat gebaseerd is op mijn lezing tijdens het Nationaal Religiedebat 2021, beschrijf ik in vogelvlucht een aantal aspecten van de complexe dynamiek tussen religie en klimaatverandering. Zijn er lijnen te ontdekken in de houding van christenen en andere gelovigen tegenover klimaatverandering?

Een paar maanden geleden was ik als rolstoelbegeleider aanwezig bij een open dag voor mensen met een handicap bij de European Space Agency (ESA) laboratories in Noordwijk. Ik was er die dag om te helpen met koffie halen en eventuele drempels te slechten en we hadden samen een topdag, Harco en ik.

Almatine Leene is Theoloog des Vaderlands. Wat houdt dat in? Hoe is ze dat geworden? En wat hoopt ze voor de kerk – in den brede – te kunnen doen?

Bij de koffie na de kerkdienst blijken ze de dienst heel verschillend beleefd te hebben. Sander is blij met de ‘groene dienst’, waarin de relatie gelegd werd tussen geloof in God en zorg voor de schepping. Het zette hem aan het nadenken over zijn eigen keuzes. Hij is blij dat de kerk daarin stelling neemt. ‘We zijn toch geen “polder-kerk”’, zegt Sander, ‘waar alles maar kan en mag. Soms is iets gewoon goed of fout. En ja, dat vraagt soms om radicale keuzes.’ Carmen vindt dat de predikant veel te ver ging, toen hij betoogde dat Jezus navolgen ook betekende dat je nadacht over het al dan niet door laten gaan van je vliegvakantie.

In november 2019 organiseerde de Faculteit Religie en Theologie (FRT) van de Vrije Universiteit Amsterdam een symposium ‘Water in Times of Climate Change’. Dit Watersymposium vormde een plek voor interdisciplinaire ontmoetingen om bruggen te kunnen slaan tussen verschillende partijen die zich bezighouden met klimaatverandering (FRT ca. 2019).

‘Volhardt trouw in het gebed.’ Deze korte zin schoot mij in gedachten bij de vraag iets te schrijven over het ritme van de tijd en hoe dat ritme te bewaren in tijden waarin je hele gewone doen overhoop wordt gehaald door coronamaatregelen. ‘Volhardt trouw in het gebed.’ Zoals zo vaak is gebed een wapen.