Geschiedenis

De Handelingen van Tomas, die de verkondiging en marteldood van de apostel beschrijven, kregen al spoedig het stempel ‘apocrief’ opgedrukt. Dat maakte ze niet minder populair, maar anders dan de bijbelse teksten werden ze niet in een onveranderlijke vorm doorgegeven: men voelde zich vrij te schrappen, toe te voegen en te herschrijven om het verhaal bij de tijd te brengen. We gaan dit hier na in een dubbele procedure: we vergelijken de oudste vorm met de Latijnse bewerkingen van enkele eeuwen daarna, en deze bewerkingen met de weergaven in de legendenverzamelingen van de dertiende eeuw.

Tomas is zo ongeveer overal. Iedereen kent wel een T(h)omas, of het nu een bekende Nederlander, familielid of kennis betreft of een van de beroemde Thomassen uit de geschiedenis, waaronder een aantal die net als de apostel zelf heilig zijn verklaard (zoals Thomas Aquinas, Thomas More en Thomas Becket). Veel mensen hebben op een Sint Thomasschool gezeten of hebben een kerk met die naam bezocht. Anderen zijn misschien in een naar Tomas genoemde plek op vakantie geweest, of dat nu Sankt Thomas, Saint-Thomas, Santo Tomás of het Amerikaanse eiland Saint Thomas betrof.

Als je in een museum bovenstaande sculptuur (twaalfde eeuw) en het onderstaande schilderij van Caravaggio (1571-1610) op de voorkant van dit nummer naast elkaar zou kunnen zien, dan zou onze eerste aandacht als vanzelf naar het schilderij van Caravaggio uitgaan. Wat een dramatiek! Vergeleken met zijn schilderij is deze, sculptuur in het klooster van Santo Domingo de Silos bij het Spaanse Burgos zacht gezegd nogal saai.

De in Giethoorn opgenomen film Fanfare (1958) van cineast Bert Haanstra is een van de meest succesvolle films in Nederland ooit, en ligt opgeslagen in het collectieve geheugen van talloze oudere landgenoten. De in het verhaal essentiële muziek verzorgde organist-componist Jan Mul (1911-1971).

Bij de ‘inquisitie’ wordt vaak gedacht aan een uiterst strenge rechtbank die te pas en vooral ook te onpas andersdenkenden op de brandstapel zette. De werkelijkheid is iets genuanceerder, hoewel een confrontatie met een dergelijke rechtbank vaak wel een ernstige zaak was. Het beeld bestaat dat de bloeddorst van de inquisitie niet te stillen was, maar er moet ook gezegd worden dat het eerste doel van de inquisitie was om afvalligen te bekeren en de eenheid van de kerk te bewaren. Dat een en ander tot misstanden leidde was, met onze ogen, wel te voorzien.

2011 publiceert Willem Schoorstra in Friesland de roman Rêdbâd. Krony fan in kening. Hij schetst een levendig maar kritisch beeld van de komst van het christendom naar het land van de Friezen. Dat de komst van het nieuwe geloof met het nodige geweld gepaard ging is bekend. Los van de middelen stelt Schoorstra dat het doel van de kerstening vragen oproept.

Wie was Geert Grote eigenlijk? En waarom schreef Thomas Kempis een boek over hem? Frank de Roo vertaalde Kempis’ Leven van Geert Grote en ontdekte een schatkist aan ideeën en gedachten. We stelden hem een aantal vragen over het vertalen van het boek.

Hervormingsdag en Allerheiligen/Allerzielen vielen dit jaar samen. Enkel toeval? Een kwestie van ironie dat deze twee herdenkingsfeesten dit jaar samenvielen? Of meer dan toeval en ironie?

Vóór we gaan beschrijven en nadenken over hoe wij omgaan met sterven en begraven, luisteren we eerst naar de Bijbel. Wat weten we in dezen over de bijbelse tijd? Hoe wordt over sterven en begraven, maar vooral over God en het leven, en een mogelijk na-dit-leven, gedacht en geschreven…?