Liturgie

De Kerk is altijd een zingende kerk geweest. Uit beschrijvingen komt een beeld naar voren van diensten waarin het zingen een belangrijk onderdeel vormt, al lopen de gebruiken flink uiteen. Elk vogeltje zong zoals het gebekt was. Ook de behoefte bijbelse teksten vanuit een eigen perspectief te bezien en te bezingen is van alle tijden. De creativiteit en de vrijheid waarmee de middeleeuwse makers van liturgische gezangen de Bijbel en andere bronnen gebruikten, staat echter in contrast met de wijze waarop in de huidige kerk vertalingen en nieuwe gezangen worden beoordeeld en gecensureerd. Over de actualiteit van het gregoriaans en de gezongen mis, waarin psalmen de hoofdmoot vormen.

We voelen allemaal wel aan dat muziek, hoewel letterlijk een ‘niets-zeggende’ uitdrukkingsvorm, toch betekenis heeft. Alleen al omdat muziek zo belangrijk is, heeft zij betekenis voor mensen. Maar als je zou vragen welke, dan vertellen deze mensen waarschijnlijk wat muziek met hen doet. Wie muziek hoort, wordt bewogen en beweegt mee. Maar wat is dan muzikale betekenis, hoe toont zij ons de werkelijkheid, en hoe kunnen we die betekenis beschrijven?

‘Geen geloof zonder muziek.’ Deze stevige stelling wil dit themanummer van Handelingen poneren, en niet zonder reden. Eeuwenlang heeft de kerk, met Augustinus voortbouwend op een antiek concept, gesteld dat de hele schepping doortrokken was van musica – de Latijnse naam voor muziek. Muziek was volgens Augustinus een donum Dei, volgens Luther zelfs optimum Dei donum: door de Schepper zelf in de schepping gelegd, met een orde, schoonheid en structuren die herkenbaar zijn en tot liefde voor God oproepen.

De betekenis van ons liturgische avondmaal zou je ook kunnen bezien vanuit ‘de gewone, dagelijkse maaltijd’. Ze verschillen én ze lijken op elkaar. Ze beïnvloeden en kleuren elkaar. Ze kunnen dan niet meer buiten elkaar…

De kerstviering met oudere mensen heeft ‘het oude en vertrouwde’ nodig, maar ook een verrassend element. Iets nieuws, iets anders, dat opvalt en waarover nog een poosje gepraat kan worden…

Dichter op het ruwe leven zonder opsmuk en zonder opmaak, en daarmee ook dichter op het ruwe leven waarvan het kerstverhaal vertelt – dat is Kerst in de gevangenis.

Kerstmis is een feest! En bij een feest hoort meestal een lekkere en gezellige maaltijd. Voor sommigen lijkt dat echter niet haalbaar. Omdat ze te weinig geld hebben, of omdat ze alleen zijn. Een gratis en gezamenlijk kerstdiner kan voor velen de kerstvreugde vergroten.

Het begint al in oktober, dan komen de kinderen voor het eerst bij elkaar. Elke keer is het weer spannend om te horen waar de musical van dit jaar over gaat. Enkele weken daarna beginnen ze, vol enthousiasme, aan de repetities voor de kerstmusical!

Als het kerkgebouw midden in het centrum tot theater wordt, zal dan niet de vorm van de kerstnachtdienst mee-veranderen?