Liturgie

Pinksteren Heilige Geest, U die met Pinksteren gewone mensen in beweging zette, kracht gaf woorden in de mond U die de verborgen kracht bent van de kerk U die ons […]

Bij de kroningsceremonie van Charles III op zaterdag 6 mei 2023 in Westminster Abbey in Londen zullen maar liefst twaalf nieuwe composities klinken. Vijf daarvan zijn geschreven om te zingen in de liturgie. Het betekent dat de kerkmuziekwereld straks weer nieuwe, feestelijke koormuziek rijker is.

Hans Jansen is een begrip in kerkmuziek-land. Vorig jaar verscheen zijn boek over de ontwikkelingen in protestants Duitsland. Hoe kijkt hij naar kerkmuziek in Nederland, in de liturgie – en daarbuiten?

Het is bijna lente. Hoewel de temperatuur op het moment van schrijven niet ver boven nul uitkomt, schijnt de zon al uitbundig en is er overal uit de grond een schitterende kleurenpracht van bloemen opgekomen. De dagen worden langer, de natuur loopt uit – nu nog voorzichtig, straks in uitbundig groen. In deze column bespreek ik twee middeleeuwse gezangen die de hernieuwde natuur op aanstekelijke wijze in verband brengen met de opstanding van Christus of met spirituele groei. Beide zijn geschreven in de twaalfde eeuw, het ene door Adam van St. Victor (circa 1112-circa 1192); het andere door Hildegard van Bingen (1098-1179).

Alles wordt duur en duurder. Tijdens de kerkenraadsvergadering wordt er opgemerkt dat er tegenwoordig wel een heel miserabel bosje bloemen op de liturgietafel staat. ‘… maar de prijs is het dubbele van wat het was’, bromt de penningmeester. Iemand die de bloemen had weggebracht liet weten zich met zo’n bosje bloemen wel wat ‘verlegen’ te voelen. Er valt een stilte en we kijken elkaar es even aan.

‘Miserere mei,’ zo begint psalm 51 in het Latijn. Deze boetepsalm is in de christelijke traditie nauw verbonden met Aswoensdag. Gregorio Allegri (1582–1652) schreef een beroemd geworden toonzetting van deze psalm, met de legendarische ‘hoge c’, voor de viering in de Sixtijnse Kapel in Rome. In protestantse gemeentes in Nederland is het houden van een kerkdienst op Aswoensdag de laatste decennia in opkomst.

Wat kunnen de gevestigde kerken leren van de aantrekkingskracht van evangelische kerken? En hoe ziet de toekomst van de kerk eruit? Deze vragen worden mij regelmatig gesteld als ik een lezing houd voor predikanten over trends en ontwikkelingen binnen evangelische en charismatische kerken. De groei van nieuwe evangelische kerken zoals die van Mozaïek roept verschillende reacties op: verwondering, verbazing, maar ook frustratie.

Dit themanummer over Jezus ‘vraagt’ eigenlijk meteen om werkvormen om met elkaar in gesprek te gaan over wat we van Hem weten of denken. Met catechisanten, bij de bezinning in de kerkenraad, bij een groepshuisbezoek… u vindt wel een gelegenheid.

In een klooster ben je veel op jezelf, maar ook ben je samen met de andere leden van de kloostergemeenschap. Er is tijd en ruimte voor persoonlijke meditatie en gebed. Tegelijkertijd wordt de liturgie met elkaar gevierd. Een zestiende-eeuws gebedenboek uit het Sint-Agnesklooster in Arnhem dat recent is ontdekt, geeft een inkijkje in hoe de persoonlijke en individuele gebeden gekoppeld zijn aan de gezamenlijke viering van de liturgie.