Praktische theologie

Veelkleurig vieren wereldwijd Dit artikel is een gratis introductie op het themanummer van TussenRuimte over veelkleurig vieren wereldwijd (2021, nr. 4). Onderaan het artikel vind je de andere bijdragen uit […]

Fr. Ion Bria (1929-2002) was een Roemeens-Orthodox priester en theoloog. Hij doceerde aan verschillende faculteiten in Roemenië en was tussen 1973 en 1994 werkzaam voor de Wereldraad van Kerken. Zijn internationaal bekendste boek is The Liturgy After the Liturgy: Mission and Witness from an Orthodox Perspective, waarin hij voor een oecumenisch publiek een orthodox perspectief op zending uiteenzet; een perspectief dat nauw verweven is met wat liturgie is. Dit artikel biedt in kort bestek een schets van zijn zienswijze.

Het kerkelijk leven is nogal eens gericht op mensen die hun verstand kunnen inzetten om te geloven. En zo is het vaak ook georganiseerd. Maar wat als je dat niet kunt? Mag je dan ook meedoen in de kerk? En hoe dan?

Met hun grote bijdragen aan de kerk, zou je zeggen dat ouderen een krachtbron zijn voor de kerk. Toch komen we ‘vergrijzing’ zelden in positieve zin tegen in gesprek over en binnen de kerk. Maar gaat er daarmee niet te veel aandacht uit naar het voortbestaan van de kerk, in plaats van naar haar eigenlijke roeping?

Steeds meer kerken stellen hun deuren open, steeds meer koren verdiepen zich in de liturgische vormen en soms trekken de Anglicaanse Evensongs in Nederland inmiddels meer kerkgangers dan de kerkdiensten op zondagochtend. Hier vinden mensen elkaar, wars van protestantse en katholieke achtergronden of zelfs zonder kerkelijke achtergrond, in een verlangen naar verstilling en stilte, schoonheid, sacraliteit en transcendentie.

Al vijfendertig jaar is er in de zomermaanden een dagelijks middaggebed in de Grote of St. Bavokerk in Haarlem. Soms zijn er twee bezoekers, soms vijftien. Altijd is er een organist en een liturg. De opzet is heel simpel: welkom, lezing, stilte, Taizé-lied, gebedsmoment met kaarsjes en intenties, Liedboeklied en zegen.

Stelling: ‘Liturgie leidt mensen naar het heilige en dat is alleen mogelijk als zij in taal en vorm aansluit bij de mensen van vandaag.’

Jaap Overeem en Bernd Wallet reageren hierop, ieder vanuit hun eigen context van liturgie en gemeenschap vieren, rondom Bijbel, lied en gebed.

De Anglicaanse bisschop David Gitari (1938-2013) heeft veel betekend voor de ontwikkeling van een contextuele Anglicaanse liturgie in Kenia. Een portret van een gedreven mens.

Voormalig Aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams kijk in dit werk naar het Oosten: naar de traditie van de Orthodoxe Kerk. Hij doet dit niet enkel met een historische blik, maar juist ook met zicht op het heden en de toekomst van de kerk. In het werk gaat hij in dialoog met denkers uit verschillende eeuwen en tradities – van Evagrius en Maximus Confessor tot het werk van de meer recente Maria Skobtsova en Sophrony Sakharov.