Praktische theologie

In deze coronatijd proberen vrijwel alle gemeenten online kerkdiensten te maken. Proberen…, want zoals nu hebben ze dat nog nooit gedaan. Deze tien tips hadden we een jaar eerder al willen hebben!

Het februari-nummer van Ouderlingenblad ging over ‘Kerk en crisis’ – over de corona-crisis, die ons allemaal overkomt. Hoe gaan we daarmee om, niet alleen persoonlijk, maar ook als kerk en gemeente? In deze ‘Aan de slag’ een handreiking om dat te doordenken.

Als ik dit schrijf zitten we nog midden in de lockdown. Van harte hoop ik dat wanneer u dit leest er veel meer bewegingsvrijheid is ontstaan. Wij houden op ons eiland intussen al maandenlang interkerkelijke TV-kerkdiensten. Iedere week nemen we op donderdagmiddag op via Terschelling-TV en op zondagmorgen is de eerste uitzending. Daarna kunnen mensen naar believen en op ieder willekeurig tijdstip aanklikken. Onderweg of thuis, op enigerlei tijdstip waarop jij er even rustig de tijd voor hebt en je kunt concentreren. Of gewoon nog even opnieuw luisteren om opnieuw te horen. Fantastisch om op deze manier toch met elkaar verbonden te kunnen zijn en te vieren nu de kerken voor grote groepen gesloten zijn.

Op veel gemeenten drukt de financiële last van het kerkbezit. Wellicht kunnen we leren van hoe anderen dat probleem hebben aangepakt. Zoals in Deventer. Woningeigenaren weten er alles van. Het […]

Onze idealen over hoe het publieke debat eruit moet zien, blijven gecompliceerd door de realiteit van hoe we ingebed zijn in machtsverhoudingen en systemische onrechtvaardigheid. Wat zijn de uitdagingen van ras voor witte theologen die deelnemen aan de Zuid-Afrikaanse publieke sfeer?

Toen recent de discussie over een ‘zwarte of witte Jezus’ in onder andere Trouw oplaaide[1], waren we er ons als redactieleden van bewust hoe zeer deze discussie in de vergetelheid was geraakt in de theologie van de 21 eeuw. Vanaf de jaren zeventig van de twintigste eeuw kwam ook in Nederland, zeker onder theologen en missiologen, het idee van een ‘zwarte Jezus of Christus’ regelmatig langs in de theologie die ontstond in de vrijheidsstrijd van zwarten en gekleurden onder de Apartheid en in de strijd om burgerrechten van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten. Tijd dus om in de archieven te duiken. In een van de eerste jaargangen van Wereld en Zending vonden we een boeiend artikel van de Zuid-Afrikaanse theoloog Alan Boesak die het beeld van ‘een zwarte Jezus’ koppelt aan een proces van dekolonisering van het christendom en de voluit menselijkheid van zwarten. Deze tekst werd geschreven in de context van de Apartheid, maar bevat een rijkdom aan ideeën en voorstellen waar we ons als christenen vandaag kritisch en constructief toe kunnen verhouden in een context van doorgaand racisme.

Toen eind mei ook in Nederland de publieke verontwaardiging over racisme overkookte en door het hele land demonstraties plaatsvonden, besloten we als redactie een themanummer van TussenRuimte over racisme te maken. Maar waar begin je bij dit thema? Als je dicht bij de aanleiding blijft, de Black Lives Matter-protesten, moet je vooral kijken naar het racisme waar zwarte mensen sinds eeuwen onder lijden, met een focus op het Atlantisch gebied. Maar is racisme niet veel breder dan alleen wit en zwart? En inclusief bijvoorbeeld islamofobie en antisemitisme? En wat wordt er bedoeld met die termen? Heb je het dan over huidskleur of over historisch en cultureel geconstrueerde posities in de samenleving? Beland je zo niet in een discussie die heel erg berust op de situatie in de Verenigde Staten, die niet parallel loopt met racisme in Nederland? Komen niet op alle continenten vormen van racisme voor? En als je naar Nederland en racisme kijkt, is dan het verleden ‘in de Oost’ niet even relevant als dat ‘in de West’?

Het Pastoraat Abraço Negro van het zuidelijke diocees van de Braziliaanse Anglicaanse Kerk (IEAB) werd in maart 2019 tijdens het concilie van de regio opgericht in Porto Alegre (Rio Grande do Sul). Op 25 juli, de internationale dag van zwarte vrouwen in Latijns-Amerika en de Cariben, werd het pastoraat gelanceerd. De dag waarop de rol en het leiderschap van deze vrouwen in hun dagelijkse doen en laten, in hun verzet te midden van systemisch racisme dat weigert hen als personen, als mensen te zien, wordt uitgelicht.

Tegenwoordig is het christelijk landschap in Nederland multicultureel en veelkleurig, maar het is een feit dat een groot deel van de geloofsgemeenschappen monochroom en monocultureel is. Is dat ‘een tragedie’, zoals Martin Luther King jr. zei?