Systematische theologie
De titel van mijn bijdrage spreekt van ‘de klassieke oecumene’. Ik versta daaronder de interactie tussen verschillende kerktradities met het oog op hun onderlinge eenheid. Die interactie vindt doorgaans plaats in gesprekken (dialogen) over theologische verschillen. Die verschillen hebben vaak voor een belangrijk deel te maken met de westerse kerkgeschiedenis.
Willem Adolf Visser ’t Hooft (1900-1995) werd geboren in een tamelijk vrijzinnig en elitair milieu. Hij groeide op in Haarlem, bezocht het Stedelijk Gymnasium, deed belijdenis in de Remonstrantse Gemeente en verbaasde iedereen door de wens theologie te willen studeren. Zijn vader kon deze keuze slechts accepteren wanneer rechten als tweede studie daaraan zou worden toegevoegd. De vakantiekampen voor jongens georganiseerd door de Nederlandse Christen Studenten Vereniging vormden de achtergrond voor de verrassende ontwikkeling van Visser ’t Hooft.
Not long after the conclusion of the Synod of Dordrecht the Puritan party in the Church of England proposed that the Canons of Dordt be adopted as an official Anglican confessional standard. A series of conferences were held in 1626 to debate this proposal, and the debate gave rise to strong passions. At one point Francis White, a leader of the Arminian party, leaped to his feet and addressed the presiding officials with this urgent plea: “I beseech our Lordships that we of the Church of England be not put to borrow a new faith from any village in the Netherlands.”2
De Tien Geboden – liever spreek ik van de Tien Woorden – hebben van-ouds een belangrijke rol gespeeld in jodendom en christendom.1 In beide godsdiensten vormde deze tekst uit Exodus 20, met een parallel in Deuteronomium 5, een moreel kompas.
Wat verbeeldt de kerk zich wel niet? Wie is ze in de democratische rechtsstaat? Wie is ze tegenover de overheid? Over deze vragen gaat dit artikel. Centraal staat het rapport ‘De kerk en de democratische rechtsstaat’, een document waarin de Protestantse Kerk haar positie bepaalt ten opzichte van rechtsstaat en overheid. Om beslagen ten ijs te komen, begin ik met een weergave van de politieke theologie van de prominente Amerikaanse theoloog Stanley Hauerwas.
Actuele en maatschappelijke discussies (over de regie) over het menselijk leven, die zowel het begin als de voltooiing ervan omvat, gaan ook over de grondrechten in het algemeen en de godsdienstvrijheid in het bijzonder. Voor de één is die vrijheid grondwettelijk te ruim gesteld terwijl de ander zich juist in zijn of haar vrijheid beperkt voelt, of dat nu terecht is of niet. Emoties zitten diep en komen aan de oppervlakte als grondrechten botsen.
Het bijna tien jaar geleden door de PKN-synode vastgestelde rapport De kerk en de democratische rechtsstaat – een positiebepaling1 was bedoeld als handreiking voor kerk en gemeente en schetst de positie die een kerk in zou kunnen nemen in een staat die een rechtsstaat ambieert te zijn. De positiebe-paling ziet hier in de eerste plaats op uitkomsten van binnenkerkelijk debat.
Het is dit jaar 25 jaar geleden dat de triosynode van de kerken die met el-kaar op weg waren naar eenwording de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in tweede lezing vaststelde, al kon niemand toen nog bevroeden dat de verenigde kerk deze naam zou gaan dragen.1 Met kerkorde doel ik hier op de kerkorde in engere zin, de Romeinse artikelen. In dit ar-tikel wil ik de tekst en de uitwerking daarvan in de ordinanties evalueren met het oog op de sacramentsbevoegdheid.
n 1632 schilderde Rembrandt zijn schilderij ‘De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp’. Het schilderij is overbekend. We zien de geneesheer Nico-laes Tulp die net is begonnen aan de ontleding van het lichaam van Adriaen het Kint, die ter dood was veroordeeld en kort tevoren geëxecuteerd.
