Nadenken over Canada

Wat betekenen de verkiezingen van 2023 voor de veiligheid van mensen in Nederland? En, vraagt Piet de Jong zich af, heeft de Protestantse Kerk in Nederland daar ook iets over te zeggen?

Vlak voor Kerstmis hield de tv er bij ons mee op. Midden in het 6 uurjournaal. Xander van der Wulp probeerde met zijn wat lijzige stem juist weer iets aparts uit Den Haag aan me duidelijk te maken. En toen hield alles op. Tv uit, telefoon uit, internet uit. Aan aanwijzingen van de KPN via internet had ik dan ook niet veel. Gelukkig deed mijn mobiel het nog. Via bellen lukte het niet.

Een paar dagen later verscheen een KPN-monteur, een jongeman afkomstig uit Afghanistan. Hij had er een behoorlijke klus aan om zo’n oud stadshuis weer in verbinding met de wereld te brengen. ‘Waar kom je vandaan?’ vroeg mijn vrouw. Hij bleek tien jaar terug met zijn ouders gevlucht te zijn uit Afghanistan. Hij was in Rotterdam naar school geweest en had voor elektromonteur geleerd. Hij liet trots op zijn mobiel een foto zien van zijn vrouw met baby’tje van twee weken.

Op ons enthousiasme zei hij ineens: ‘Weet u, wij denken er nu toch over om naar Canada te gaan, onze ouders ook.’ Wij verbaasd: ‘Canada? Canada!?’

Van mij mogen nu alle vlaggen wel halfstok

Ik schrijf deze column kort voor Kerstmis. We lezen: het was in de dagen van koning Herodes, zie wijzen uit het oosten… Ik lees even niet verder. Tweeënhalf miljoen stemmers hebben laatst in november niet geaarzeld om circa een miljoen mensen met een migrantenachtergrond – veel uit het oosten – weg te zetten en bang te maken. Als tweederangsburgers, niet welkom, niet veilig. Ze komen zelf vreselijk tekort, zeggen ze. Ze hebben geen huis, zeggen ze. Ze willen niet delen, zeggen ze.

Ook de jonge mensen in de loopgraven in Oekraïne, vechtend tegen de Russen, moeten het nu vooral zelf doen. Wij gaan ze niet meer helpen, zo konden de tweeënhalf miljoen stemmers lezen in het PVV-programma en daar hebben ze gewoon voor gestemd. Het was in de dagen van koning Herodes dat een eenvoudige KPN-monteur in Rotterdam met zijn vrouw en baby over Canada begon na te denken.

Zorgen opgelost …

De verkiezingen van 22 november 2023 zullen ons nog lang heugen. Een partij van kwetsen en klagen, schelden en schreeuwen, uitsluiten en wegzetten, racisme en haatzaaien, en heel veel liegen zit ineens op de bok in onze samenleving en mogelijk straks in een nieuw kabinet. Daarbij geholpen door de BBB – van mij mogen nu alle vlaggen wel halfstok –, een nieuwe partij van Pieter Omtzigt en een nieuwe VVD.

De zorgen om alle onrechtstatelijk gepraat in de afgelopen twintig jaar en uitgedragen door de eenhoofdige leiding van de PVV losten zich al binnen een paar weken op, althans volgens de vier partijen. Wat zij zeggen, vindt eigenlijk toch iedereen? Veel mensen die ervoor doorgestudeerd hebben, hebben ons in de weken die erop volgden met hun analyserende verhalen gepoogd gerust te stellen.

Want we moeten begrip voor die kiezers hebben. De mensen die nu op de PVV hebben gestemd, zijn zeker geen racisten, lees ik. Ze hebben het heel moeilijk, ze zijn door de elite in Den Haag jarenlang gemangeld, ze kunnen de boodschappen niet meer betalen. Zelfs de SGP stelde ons gerust, kennelijk even ontdaan van hun rechtstatelijk geweten. Voorgangers en predikanten lieten soortgelijk licht over de zaak vallen. Maar van de kant van bijvoorbeeld de Protestantse Kerk kwam geen woord.

Misschien heb ik me aan die begripvolle analyses nog wel het meest geërgerd. Bedoeld of onbedoeld verzachten ze de situatie, zwakken het af, en we zijn allemaal zondaars toch? En ze maken de PVV zo acceptabel. Dat Wilders steeds zegt dat hij nu een andere rol heeft en niemand iets te vrezen heeft, maakt niet uit wie je bent, had mijn KPN-monteur uit Afghanistan natuurlijk ook al eens eerder gehoord. Ook de nieuwe PVV-voorzitter van de Tweede Kamer, Martin Bosma, beriep zich meteen op een andere rol.
Maar wie op die manier in de ene rol zit, kruipt zo weer in een andere rol. Zelden een hoopvollere. Paulus waarschuwt ergens voor mensen die zich ineens als een ‘engel des lichts’ aan je presenteren. Dat zijn geen engelen.

Het gaat erom Nederland op de eerste plaats te zetten? Aan de VVD zal het niet liggen. Als je probeert op de eerste dag van de nieuwe Tweede Kamer een spreidingswet tegen te houden, heb je wel erg veel boter op je hoofd. Onwillekeurig begin ik nu al terug te verlangen naar Rutte.

‘De nacht is haast ten einde’

Mijn kinderen – allemaal kerkgangers, leeftijd 36–50 – zie en hoor ik aanslaan als honden die een boerderij moeten bewaken. Wat te doen? Ik zeg: doorgaan met leven, nadenken, de Bijbel lezen, christen zijn. En waakzaam zijn.

Jochen Klepper schreef: ik treur om de houding van de Evangelische Kirche

In december laat ik altijd het Adventslied van Jochen Klepper zingen: ‘Die Nacht ist vorgedrungen’ (Lied 445). Klepper was een bekend en gevierd schrijver van romans, essays, gedichten en hoorspelen. Hij was getrouwd met een Joodse weduwe met twee dochters. Zijn familie was antisemitisch. Vanaf 1933 hield hij een dagboek bij: Onder de schaduw van Uw vleugels (vert. van Unter dem Schatten deiner Flügel, 1956). Heb ik ook maar even opgezocht.

In maart 1934 schreef hij onder andere: ‘De stille pogrom heeft vandaag met de legalisering van de boycot tegen Joodse winkels, rechters, advocaten, artsen en kunstenaars een hoogtepunt bereikt.’

En een paar dagen later: ‘Over de Joodse boycot kan ik maar een ding zeggen: ik treur om de houding van de Evangelische Kirche.’ In december 1942 overleed hij met zijn vrouw en dochter. ‘Door de druk van de Nationaal Socialisten in de dood gedreven’ lees je achter in het Liedboek (1973).

Rechtstatelijk geweten

Hoeveel problemen onze samenleving ook mag hebben aan het begin van het nieuwe jaar, naar mijn overtuiging is het belangrijkste woord uit de Bijbel het woord ‘gerechtigheid’, niet het woord ‘vrijheid’. Elk mens recht doen en ootmoedig met God wandelen! Intussen is het januari geworden. Veel heil en zegen. De laatste jaren begon een nieuwjaar steeds met een Nationale Nieuwjaarszegen op tv. Dat ‘nationaal’ kun je wel weglaten. Stel vooral mijn KPN-monteur en zijn familie gerust.