Systematische theologie

Als mens dragen we de impuls tot het goede en tot het kwade. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat ons DNA en onze neurobiologie daar een bijdrage aan leveren. Wat zijn daarvan de gevolgen voor ons denken over zonde? Neurowetenschapper Jitse Amelink reflecteert op die vraag, mede aan de hand van een populairwetenschappelijk boek dat recent is uitgekomen, Erfzonde.

Onder tijdsdruk haastten theologiestudenten zich voorbij een hulpbehoevende man om op tijd een preek te kunnen houden over de barmhartige Samaritaan. De verwachtingen van het systeem – het niet teleurstellen van de professor – wonnen het van de zorg voor de kwetsbare. Dit experiment uit 1970 is nog altijd relevant, stelt Matthijs den Otter, want AI dreigt ons leven steeds verder te systematiseren. Hoe hiermee om te gaan? Matthijs vindt tips in de filosofie van Hauerwas.

Hans Alderliesten werkt bij Movisie als senior onderzoeker op het gebied van dementie. In zijn werk staat de vraag centraal hoe mensen, ook wanneer zij te maken krijgen met kwetsbaarheid, ziekte of verlies, volwaardig kunnen blijven meedoen aan de samenleving. Hij beschouwt dementie niet alleen als een zorgvraagstuk, maar vooral ook als een samenlevingsvraagstuk. Daarnaast doet hij promotieonderzoek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam naar leiderschap bij de filosoof Augustinus. Hij publiceert over menselijke waardigheid, kwetsbaarheid en de betekenis van klassieke denkers voor actuele maatschappelijke vraagstukken. In zijn nieuwste boek, Op de school van het lijden, brengt hij Augustinus en Job met elkaar in gesprek over lijden, verlies en de kunst van het leven. Elsbeth gaat in deze aflevering in gesprek met Hans Alderliesten.

Achter AI schuilt een geloofsovertuiging, stelt schrijver Paul Kingsnorth. Een onwrikbaar geloof in groei, techniek en materialisme. Het is een geloof dat steeds meer mensen doet ontwortelen en tot grenzeloze wezens maakt. Theoloog Fulco Timmers las Tegen de machine en noteert waarderende opmerkingen in de kantlijn zoals ‘treffend’, totdat Kingsnorth wat hem betreft uit de bocht vliegt.

Het boek Wat als we niet alleen zijn? van Ruben van Wingerden is een ode aan verbeeldende theologie. Tot die conclusie komt Wouter Hofland na het lezen van deze verhalenbundel over God, kosmos en buitenaards leven: ‘Theologie draait altijd om verbeelding en verbeelding werkt het beste vanuit een ongewoon perspectief’.

In de nasleep van 9/11 vond de FBI op Boston Airport een koffer die door een logistieke fout van het vliegveld niet was overgeladen bij een overstap. De koffer was van Mohammed Atta die uiteindelijk in de media het gezicht van de kapers zou worden. In de koffer zat een brief met instructies voor de laatste uren van de kapers. “Lach de tegenspoed toe, jongeman, want je bent op weg naar het paradijs”, stond er onder meer, een regel uit een traditioneel Arabisch gedicht. Het draait niet om dit leven maar om wat erna komt, was de strekking.

Hebben we nog iets aan het onderscheid tussen ‘orthodox’ en ‘vrijzinnig’? Nee, stelt Philip Troost in zijn nieuwe boek Zoekruimte. Vanuit de orthodoxe hoek van het christendom waar hij deel vanuit maakt, is Troost een persoonlijke zoektocht aangegaan naar een nieuwe manier van geloven. Wel orthodox, maar niet fundamentalistisch. Wel vrij, maar niet vrijzinnig. Lees hieronder het voorwoord uit Zoekruimte.

Kunnen we ons handelen op aarde punten geven? Pluspunten voor de goede en minpunten voor de slechte daden? In de serie The Good Place is dat het geval. Door genoeg punten te verdienen, kom je na je dood op een hemelachtige plaats waar de eeuwige gelukzaligheid op je wacht. Wat vertelt deze serie over hemel, hel en ethiek? Herma Beuving analyseert The Good Place en laat zien dat ook ‘het goede’ nastreven een keerzijde heeft.    

Nathan Troost probeert als Jonge Theoloog der Nederlanden de oude Bijbelverhalen actueel en inspirerend te maken voor jongeren. Een van zijn missies is om Bijbel en theologie om te zetten naar lesmateriaal voor middelbare scholen. We vroegen hem Inferno van Arnold Huijgen te lezen met deze vraag in het achterhoofd: biedt Inferno handvatten voor een gesprek met jongeren over het kwaad en de hel in deze wereld?