Speech Marten van Dam (praeses G.T.S.V. Voetius)
Na ontvangen eerste exemplaar Deel 7B Verzameld Werk A.A. Van Ruler – samen met praeses van LPQ Sofie Gosker en bezorger Dirk van Keulen
Jacobikerk Utrecht, 9 september 2026
Beste aanwezigen,
Het lijkt me gepast om vanaf deze plek allereerst namens de studentenverenigingen Voetius en LPQ mijn hartelijke felicitaties uit te spreken richting Dirk van Keulen en in hem ook aan de begeleidingscommissie en ieder ander die een rol heeft gespeeld in de totstandkoming van dit deel van het Verzameld Werk. Ik las in het voorwoord dat meneer Van Keulen bij gebrek aan financiering het werk geheel in zijn vrije tijd heeft moeten doen. Dat getuigt van grote toewijding en verdient ons respect. Dank voor wat u tot nu toe heeft gedaan in de bezorging van het Verzameld Werk. Ik zou zeggen: op naar de laatste twee delen. Daar wens ik u veel succes en Gods zegen voor toe.
Het is natuurlijk een eer om het eerste exemplaar van een boek te mogen ontvangen –zeker een boek van deze omvang, 1000 pagina’s maar liefst – en met deze rijke inhoud. Dat is volgens mij toch vooral iets wat ten deel valt aan mensen die daadwerkelijk iets belangrijks hebben gepresteerd in hun leven, maar ons valt die eer vandaag toe – al voor dat er überhaupt fatsoenlijk gesproken kan worden van een carrière.
Toch is de overhandiging van dit boek aan twee studenten theologie in tweede instantie niet zo vreemd. Arnold van Ruler is namelijk van grote betekenis geweest voor generaties studenten. Natuurlijk in zijn colleges aan de universiteit van Utrecht, maar ook doordat hij zich altijd betrokken heeft getoond op de studenten. Hij organiseerde kringen en nodige studenten bij hem thuis uit. Oud-studenten zocht hij zomers samen met zijn vrouw op in de pastorie – op de fiets. Daarnaast heeft hij met regelmaat lezingen verzorgd voor studenten – een aantal van zijn beroemdste artikelen waren oorspronkelijk lezingen voor de C.S.F.R. Ook voor G.T.S.V. Voetius heeft hij lezingen verzorgd. Niet voor niets werd hij in 1969, kort voor zijn overlijden, benoemd tot erelid van de vereniging. Een erelidmaatschap dat hij zeer heeft gewaardeerd, zo werd bij zijn overlijden in het In Memoriam in Theologia Reformata vermeld.
Wij ontvingen dit boek als voorzitters van de twee Utrechtse theologenstudentenverenigingen. Wij staan hier dus namens een groter geheel. Ik vat de overhandiging van dit boek aan ons dan ook op als een mooi symbolisch gebaar: het werk van Van Ruler in de handen van een nieuwe generatie theologen. Daar draagt het project van het Verzameld Werk natuurlijk aan bij. En ik spreek de wens uit dat dat niet alleen bij een symbolisch gebaar blijft, maar ook de praktijk zal zijn: een nieuwe generatie theologen die Van Ruler leest.
Wat dat betreft kan ik de bezorgde aanwezigen alvast enigszins geruststellen: Van Ruler wordt nog steeds gelezen. Zo kun je de master gemeentepredikant aan de PThU niet afronden voordat je verplicht grondig kennis hebt gemaakt met het werk van Van Ruler. Het vak Pneumatologie en Eschatologie is opgezet aan de hand van de bestudering van de werken van Noordmans en Van Ruler. Deze twee worden met elkaar vergeleken en de studenten moeten ten opzichte van hen positie kiezen. Ik heb dit vak zelf als één van de mooiste vakken uit de master beleefd.
Sowieso is het voor mij als student behulpzaam als er een aantal theologen en theologieën worden vergeleken. Als je weet waar de keuzes vallen en wat de verschillen zijn, dan kun je ook zelf positie kiezen. Wat dat betreft kan ook deel 7B van het Verzameld Werk verder helpen denk ik, omdat hierin Van Rulers gesprekken mét en reacties op andere theologen te vinden zijn. Dat kan de lezer helpen om zijn of haar eigen weg binnen de theologie te vinden.
Het werk van Van Ruler spreekt mij als theologiestudent in 2026 nog altijd aan. Dat heeft te maken met Van Rulers speelse stijl en beroemde oneliners, met de meditatieve aard van zijn theologische geschriften, met zijn creatieve inzichten. Van Ruler zet altijd aan tot denken. Hij is ten diepste gedreven door het evangelie – geheel in lijn met zijn opvatting van de dogmatiek. De dogmatiek niet als dichtgetimmerd geheeld, maar integendeel: “Men moet telkens opnieuw de reuzenzwaai aan de rekstok maken.”
In de theologiestudie – waarin je geloof soms kan lijden onder de objectivering van de geloofsinhoud – is mijn ervaring dat je behoefte hebt aan theologen die wetenschap en geloof bij elkaar houden. Van Ruler doet dat en zo is het lezen van zijn werk niet alleen interessant, maar ook voedend voor je geloof en het gelovig staan binnen theologie en kerk. Van Rulers werk staat ten dienste van het evangelie en van de verspreiding ervan. Als ik Van Ruler lees heb ik dan ook vaak zin om weer een preekstoel te beklimmen…
Dat gezegd hebbend, wens ik ook deel 7B van het Verzameld Werk van Arnold van Ruler in de handen van velen. Ik dank u.