Provocatief pastoraat is een uitdagende en humoristische manier van werken met mensen op grond van het geloof. ‘Op grond van het geloof’ veronderstelt een theologie. Elke theologie kent een mensbeeld, een Godsbeeld en een wereldbeeld. De volgende provocatieve interventies zijn gebaseerd op een keihard wereldbeeld: alles draait om macht; om invloed hebben op wat er gebeurt.

‘Twee zielen, één gedachte’ wordt wel gezegd als twee mensen op hetzelfde moment hetzelfde idee krijgen. Dat kan ook met meer dan twee mensen gebeuren, zelfs met een hele vergadering. Zo werkt de Quakermethode van besluitvorming. Daarbij wordt gebruik gemaakt van stilte.

De ene stilte is de andere niet. De gespannen stilte waar je een speld kunt horen vallen is een andere dan de rustige stilte in de woonkamer waar je de klok kunt horen tikken. De gewijde stilte van een herdenking kan best prettig zijn, als ie niet te lang duurt, terwijl een verbeten zwijgen tijdens de avondmaaltijd zenuwslopend is.

Mijn moestuin is mijn stilteplek. Daar is naast het kweken van groente en fruit ook een kinderboek ontstaan. En dat boek lezen is een stiltemoment voor kleine Hugo.

Op een nevelige, grijze winterdag lopen een vriend en ik samen door de Maai, in de buurt van het Brabantse dorp Liempde. Er is geen mens te bekennen. Alles is stil en in ruststand. Alleen de vogels twitteren af en toe, maar dat verstoort de stilte niet.

Een verhaal over konijn die muis leert om naar de stilte te luisteren.

Op sommige plekken kom je gemakkelijker tot rust. Ze brengen bijna vanzelf stilte met zich mee en helpen je om tot jezelf te komen. En misschien ook om God te ontmoeten. Wat maakt een plek tot een echte stilteplek?

Aan de hand van één schilderij (Een monnik en een begijn, uit 1590 van Cornelis Cornelisz van Haarlem) toont de auteur dat er in verschillende tijden ook verschillend tegen seks wordt aangekeken. Bij nadere bestudering blijkt dat het werk een aanklacht is van deze protestantse kunstenaar om de mistanden in de verloederde roomse Kerk aan de kaak te stellen.

Uit voorbeelden uit het jodendom blijkt dat je soms moet spreken, soms moet zwijgen. En dat je van alles kunt zeggen terwijl je zwijgt, en van alles kunt verzwijgen terwijl je spreekt. Een schilderij van Shoshannah Brombacher illustreert één zo’n joodse anekdote.