In deze rubriek komen (chassidisch) joodse parabels en wijsheden, sprookjes en legenden aan de orde die vaak bijzondere levenslessen bevatten. Goochem is een leenwoord uit het Jiddisch: slim, geslepen. Verwant aan de Hebreeuwse woorden chacham (wijs mens) en chochmah (wijsheid).

Het begint met fijne haarwortels in de grond, die voedsel en vocht opnemen. Een stroom van voedingszouten trekt door de hele boom, tot in de kleinste takken en bladeren. En vanuit de bladeren stromen suikers, bouwstoffen voor de boom, in omgekeerde richting. De levensprocessen van een boom zijn boeiend.

Bomen stralen kracht uit. Met hun takken reiken ze tot in de hemel, stevig geworteld in de aarde. Vaak gaat een boom vele generaties mee. Overovergrootvader heeft er nog met zijn pijp in de schaduw gezeten. Kinderen hebben er hun hutten in gebouwd of geschommeld aan de dikke takken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat bomen in de Bijbel volop aanwezig zijn. Soms als decor, maar vaker als betekenisvol beeld.

We hebben bomen hard nodig in de strijd tegen klimaatverandering. Ze houden water vast en nemen broeikasgassen op. Kunnen wij onze leefwijze aanpassen? Minder consumeren waardoor minder bomen gekapt hoeven te worden? Overstappen op een meer plantaardig dieet?

Een verhaal over Konijn en Haas. Haas voelt zich rusteloos en somber. Hij heeft al van alles geprobeerd om zich beter te voelen. Konijn helpt Haas door hem naar een oude boom te brengen waar Haas helemaal tot rust komt.

Bomen boezemen ontzag in, ze roepen bewondering op en ze hebben iets mysterieus. Zijn bomen heilig?

Uitzoeken van je stamboom is populair. Het wemelt van de websites waar je je voorouders kunt vinden en boeken die de wortels van je familienaam blootleggen. Waarom gaan mensen op zoek naar hun roots? Is het uit nieuwsgierigheid of is het een vorm van historisch besef?

Bomen worden geassocieerd met leven. Er zijn vele oeroude verhalen over een ‘levensboom’ die hemel en aarde met elkaar verbindt, midden in het paradijs staat of aan het einde van de wereld. En de altijd groene levensboom van onze Germaanse voorouders kennen we nog als kerstboom.

Mijn onderburen ligt wat ooit de enorme eik uit de tuin hiernaast was. Hij is na behandeling met kettingzagen al bijna verworden tot haardhout en ‘biomassa’, alleen de vogels kunnen dat nog niet helemaal geloven. Die hangen rond in de berg kreupelhout, takjes en twijgen, keurig gescheiden van de dikke moten stam en de stapel dikkere takken. Daardoor heeft het geheel nog iets bomigs, maar het is net als met het lichaam van een overledene: het moet zo snel mogelijk de deur uit.