In dit laatste artikel bij het thema ‘Karaktervorming in de kerk’ een terugblik en conclusie uit de voorgaande beschouwingen. Hoe vullen ze elkaar aan en belichten ook verschillende aspecten? En meer dan dat, wat doen we eraan op, voor onze eigen geloofspraktijk én voor die in onze gemeenten?

Met interesse las ik het drieluik van ‘eindtijdtheoloog’ Steven Poot over de eindtijdverwachting in de christelijke traditie en aanzetten tot een hedendaagse eschatologie. Dat een gezonde eschatologie gericht dient te zijn op God, Christus en de naaste, waarbij allen recht wordt gedaan; ik kan het alleen maar volmondig beamen. Er wordt veel onzin op dit gebied uitgekraamd, dus een kritische blik van jongere én volwassene kan zeker geen kwaad.

We leven in donkere tijden. De wereld wordt steeds donkerder. Alles lijkt buiten proporties, verloren, alles valt uit elkaar. Is er voor iedereen een plek onder de zon? Cláudio Carvalhães breekt een lans voor ‘theopoëzie’ die juist ontstaat ‘in de nacht’ en ingezet wordt als een strijdbaar lied van liturgie: om God te vinden in een wereld van ‘afgedankten’.

Stephan Sanders (1961) verrijkte de taal met ‘God-schaamte’. De titel van het boek alleen al maakt nieuwsgierig. Ook legt de schrijver er meteen zijn kaarten mee op tafel: een openhartig boek over zijn tastende en groeiende geloof in God. Een Zuid-Afrikaanse vader en Nederlandse moeder en via ‘de nonnen’ (kindertehuis) in een liefdevol rooms-katholiek adoptief gezin opgegroeid. Zolang hij ‘iets praktisch’ kon ‘doen’ in de kerk voelde hij zich er thuis: zingen in kinderkoor, fluitspel. Secularisatie, de onstuimige jaren zeventig, met veel lawaai ‘uit de kast’ komen als homoseksueel: hij werd – mijn woorden – een evangelist van het ongeloof en seksuele vrijheid. Zo was dat vroeger.

De boodschap die uit de profetie en het evangelie van deze zondag klinkt, is heel eenvoudig: leef de Tora, leef het evangelie. Zweer er niet bij, maar belichaam het. Als je leerling van Jezus bent, is het leven je stage. Of je erbij hoort (bij de tempel, de kerk, de Jezusbeweging) zal uit je gedrag en je gezindheid blijken, niet uit je lidmaatschapskaart of contributie.

Anders dan bij Matteüs (5:1-12) doet Jezus zijn uitspraken van ‘zalig’ en ‘wee’ bij Lucas (6:17-26) in de tweede persoon meervoud. Daarmee vestigt Hij de aandacht op de aangesprokenen: een grote schare van zijn leerlingen, evenals een grote menigte van het volk uit heel Judea, uit Jeruzalem en van de zeekant van Tyrus en Sidon (6:17). Die aandacht wordt versterkt doordat Jezus zijn blik opheft naar zijn leerlingen zodra Hij begint te spreken (6:20).

In de periode tussen Kerst en de veertigdagentijd wordt in de kerk meestal bijzondere aandacht geschonken aan het leven van Jezus. Er wordt gepreekt en verteld over verhalen uit de evangeliën. Wat heeft Jezus allemaal gedaan en wat betekent dat voor ons leven? Maar wat weten we eigenlijk over Jezus? Vrijwel niets!

Wat is de plek van het christelijk geloof op de markt van welzijn en geluk? Is het een kraampje als willekeurig elk ander kraampje met ongeveer dezelfde spullen? Of kun je daar iets krijgen dat nergens anders wordt aangeboden? Over zulke vragen gaat het.

‘En het gebeurde (…)’ (Hebr.: wajehi). Zo begint de Hebreeuwse tekst over de roeping van Jeremia, en dat betekent: Let op! Er volgt iets belangrijks. Het boek Jeremia heeft een lange en ingewikkelde ontstaansgeschiedenis met verschillende auteurs, maar deze eerste verzen zetten ons op het spoor van iemand uit een priestergeslacht, rond het jaar 600 v.Chr., uit een dorp in Juda, niet ver van de zuidgrens van het toenmalige Noordrijk, waartegen hij zal gaan optreden. Hij wordt geroepen tot profeet van de Eeuwige, maar niet alleen voor zijn eigen volk en generatie. De profetieën overbruggen regeringen van meerdere koningen en zijn gericht op verschillende situaties. Misschien ook nog op die van onze tijd?