Sabbat als drievoudig tegengif

Het blijkt echt wel moeilijk om lichamelijk niet door een technologisch voortdenderende maatschappij te worden voortgestuwd, om emotioneel niet door een technocratische samenleving te worden ver¬pletterd en om geestelijk niet te verbleken te mid¬den van een geïnformatiseerde en gemediatiseer¬de cultuur. Het oude Israël biedt een drievoudig tegengif aan: rust op de zevende dag van de week als een efficiënte uitweg naar reële ontspanning, werkelijke vrijheid en zelfstandig denken. In de eerste plaats nodigt de sabbat uit tot rust in een energieverslindende samenleving. Het oude Israël hield er een periodiek systeem van werken rustdagen op na. Het baseerde dit op de overtuiging dat God de wereld in zes dagen had gemaakt en op de zevende dag had gerust. Door elke zevende dag vrij te nemen, hadden mensen, vee en akkers (figuurlijk) een dag van volledige rust (Exodus 20, 8-11). Israël liet zich dus niet door de natuur domineren maar onderwierp die juist aan zijn gedrag en hiend zelf de touwtjes in handen (Genesis 1, 28).

Ten tweede biedt die zevende dag vrijheid aan in een mensverpletterende maatschappij. Israël maakte naar aanleiding van zijn bevrijding uit Egypte – symbool van een vernietigend nihilism – de zevende dag tot enn verjaardag. Had deed daarop geen werk maar gaf ook iedereen, vee inbegrepen, onder hun gezag vrij van arbeid (Deu¬teronomium 5, 12-15). Een wekelijks terugkerende bevrijding waarbij voormalige slaven als bevrijders optraden. Meester en knecht functioneerden op die dag als elkaars gelijken.

Ten derde bevordert de sabbat de zelfontplooiing in een geestreducerende wereld. Een joodse tra¬ditie leert dat Israëls God juist op de zevende dag van de week de thora aan zijn volk gaf als blauw¬druk voor het leven (ThShabbat 86b). In het begin van onze jaartelling ging men naar de synagoge om samen te lezen, leren, zingen en bidden: een democratisch gegeven! Iedereen kon eraan deel¬nemen, zoals ook Jezus, Paulus en Barnabas er op die dag hun nieuw (messiaans) inzicht over Israëls boekrollen deelden (Handelingen 13, 14-17; 42-43). De theorie om een ‘heel’ mens te willen zijn, kan goed klinken, maar wie in de geest van boven¬staande overwegingen de bijbelse zevende dag viert, kan effectief het gevoel van leven terugwin¬nen dat de maatschappij hem ontsteelt. Bevrijd van de verpletterende en hiërarchische druk kan hij of zij dan herleven. Persoonlijke en gezamenlijke bezinning helpen om het menszijn bewuster te beleven. De bijbelse zevende dag biedt een doel¬- treffend tegengif: vrijheid en eigenwaared.