Met haar voorstel voor provocatief pastoraat biedt Marieke Sillevis Smitt een uitdagende visie, maar vooral een aanstekelijke praktijk. Pastoraat is een serieuze, maar niet alleen ernstige bezigheid. Provocatief pastoraat, zoals zij het uitwerkt, is een speelse manier van mensen begeleiden, waarin humor, liefde en uitdaging samengaan.

Stuivertje Wisselen (‘mag ik bij jou, dan mag jij bij mij’) komt al heel lang voor in de Nederlandse orgelwereld en lijkt soms de gewoonste zaak van de wereld. Het geldt niet overal, maar bepaalde orgelseries hebben een concertagenda die aansluit op de agenda van de titularis van een aangrenzend jaar. Meer dan eens verwachten organisten hoffelijkheid van hun collega’s: als ik die-of-die laat uitnodigen, dan kan ik het jaar daarop… Vaak blijft dit wat in het verborgene, maar nu werd het een keer zichtbaar. Openlijk zichtbaar. Ja, het stond er echt: “Alleen bij wederzijdse uitnodiging.” De schaamte voorbij.

Ik mag met je op zoek gaan naar sporen van God in de populaire cultuur. Die denk ik te zien. Wellicht sluit ik daarmee aan bij mijn voorouders, volgelingen van Abraham Kuyper met zijn ‘Gemeene Gratie’. Ik zie de drie dikke pillen nog in de boekenkast van mijn vader staan. Vrij vertaald is het de gedachte van algemene genade: dat er ook buiten Bijbel, kerk en Openbaring goede dingen te vinden zijn.

Afgelopen voorjaar kwam Onzeker Weten uit: de poging van Rikko Voorberg, Gerko Tempelman en mij om de radicale theologie uit de niche van ingewikkelde filosofen te halen en voor een breder publiek toegankelijk te maken. We vonden er zelf woorden voor onze onbestemde mix van geloof en ongeloof in: onzeker weten als koorddansact tussen weten en niet-weten. En we zijn niet de enige op dat koord.

Willem Barnard dichtte ooit over de Westerkerk in Amsterdam, als ‘een plek in het bos van de binnenstad als een licht punt.’ Kon Barnard bevroeden dat zijn wens voor de Wester uit zou komen, maar ook dat het een klus van formaat zou zijn om die ‘lichte plek’ open te houden?

Laatst preekte ik bij een huwelijk over 1 Korintiërs 13. Ik wilde de overwegend ongelovige luisteraars graag verrassen met iets wat ze niet zo bij het christelijk geloof zouden zoeken. Die missionaire kans werd me in de schoot geworpen, aangezien de bruidegom dol was op zijn oldtimer trekker en de bruid wiskunde gaf. Voordat ik het wist werden het voetsporen naar God en ‘de liefde die blijft’. ‘Vergezocht,’ zei een eigentijds stemmetje in mij. ‘Toch maar doen,’ fluisterde Bonaventura. Ja, misschien wil Hij het gebruiken, tegen alle kansberekening in.

In mijn vorige twee blogs heb ik aandacht besteed aan radicale theologie, een relatief nieuwe beweging in Nederland maar met wortels in de ‘God is dood’-theologie van de jaren 60. Na een korte introductie van radicale theologie ging ik over op een kritiek van het Westers christendom. Ik eindigde met: “Ja, maar Jezus dan?” Daar gaan we nu verder.

Ik was een kind van een jaar of 7, 8 en zat naast mijn vader in de kerk. De dominee liet als inleiding op het gebed van verootmoediging, of als verlenging daarvan het eerste vers van Psalm 6 zingen. Ook de verzen 3 en 5 van deze Psalm kwamen aan bod, maar de nadruk lag toch op altijd dat eerste vers. Ik was een ontvankelijk kind, het vibrato in mijn vaders stem maakte mij duidelijk: dit was een belangrijke Psalm, hij zong teder en vol overgave – de Geneefse versie heeft ook een wonderschone melodie.

We hebben de neiging om te tellen in de kerk. Tellen is fijn: je hebt een objectief resultaat en je kunt vergelijken. Scoor ik meer dan een ander? Was het vroeger beter of slechter? Beleidsmakers zijn vaak dol op tellen. Kwantitatieve gegevens maken evalueren ogenschijnlijk eenvoudig en het is ook makkelijk om inkomsten en uitgaven verantwoord op elkaar af te stellen. Heel begrijpelijk dus, maar het gaat mis als kwaliteit op de tweede plaats wordt gezet en zelfs uit het zicht raakt.