Indrukwekkend, meedogenloos, beklemmend… zijn de woorden die bij het lezen van dit boek opkomen. Tegelijk, een gezin zoals het ‘om de hoek’ zou kunnen wonen. Wat zou je doen als ‘binnen’ naar ‘buiten’ komt…?

Bijna iedereen kent wel het verhaal over de ongehoorzame profeet Jona die opgeslokt wordt door een grote vis. Met het grootste plezier ‘jonasten’ we vroeger elkaar zwaaiend aan handen en voeten het zwembad in. Maar hoe gaat het verhaal van Jona ook alweer? En blijft Jona ongehoorzaam?

Sinds zijn proefschrift in 1980 verrijkte Bram van de Beek de theologie met ruim 6000 pagina’s. Tenminste: als we de Engelstalige publicaties en alle artikelen even buiten beschouwing laten. Voor die indrukwekkende productie hebben de organisatoren van de Nacht van de Theologie hem de oeuvreprijs toegekend. De prijs wordt eenmaal in de tien jaar uitgereikt; de vorige keer viel Huub Oosterhuis de eer te beurt. Van de Beek moet verstek laten gaan bij de uitreiking, in verband met zijn verblijf in Zuid-Afrika. Koos van Noppen sprak met hem, kort voor zijn vertrek.

Het slot van het eerste boek Samuel vertelt over de dood van Saul. Het tweede boek begint met een andere versie van Sauls dood, uit de mond van een Amalekiet. Ik heb dat altijd gelezen als een verhaal dat die jongen uit zijn duim zuigt in de hoop beloond te worden voor iets wat hij niet had hoeven doen. Maar nu weet ik dat niet meer zo zeker. Omdat meer episodes in deze cyclus dubbel verteld worden, kan ook dit heel goed een alternatieve versie van het verhaal over Sauls einde zijn.

Het is één van de vier basisemoties: boosheid. En dan ook echt: heel boos zijn. De Bijbel geeft er woorden aan als woede of toorn. In dit dossier vind je het beste op Theologie.nl rond het thema Woede: een podcast, een themanummer van Herademing en een keuze van de redactie uit driehonderd artikelen over woede.

Handreiking met vragen aan de lezer, waarin aan de hand van Psalm 58 wordt gekeken hoe woede een weg kan vinden. De rechtvaardige vraagt in een gebed aan God om wraak te nemen op de kwaadwilligen die hem belagen. Ook de schrijver Elie Wiesel bad om vergelding. Is dit herkenbaar voor de lezer?

Ik geloof niet dat ik de massa kan overtuigen met het theocentrische perspectief op de werkelijkheid dat Bonaventura ons voorleeft. Maar dat betekent nog niet dat wij daarom de massa moeten volgen: dat is waarheid opgeven voor macht. Een andere manier om het theocentrische perspectief in de wetenschap te verantwoorden is door de focus te verleggen naar ‘metavragen’. Of is het een sisyfusarbeid, eerst te moeten bewijzen dat elk vak een metadimensie heeft? Ik hoop al gaande duidelijk te maken dat er voorbij de psychiatrie een metapsychiatrie is. En zij is, conform de inzet van Bonaventura, een voetspoor van God.

In het verhaal over Sodom balanceert een hele gemeenschap op het scherp van de snede. De Sodomieten hebben met elkaar een levensstijl opgebouwd die andersdenkenden en -handelenden uitsluit, controleert en beknot. Er is al geen totalitaire overheid meer die de bevolking onderdrukt, maar de bevolking zelf bestaat uit daders en slachtoffers; onrecht is tot recht verheven.

Ik was een kind van een jaar of 7, 8 en zat naast mijn vader in de kerk. De dominee liet als inleiding op het gebed van verootmoediging, of als verlenging daarvan het eerste vers van Psalm 6 zingen. Ook de verzen 3 en 5 van deze Psalm kwamen aan bod, maar de nadruk lag toch op altijd dat eerste vers. Ik was een ontvankelijk kind, het vibrato in mijn vaders stem maakte mij duidelijk: dit was een belangrijke Psalm, hij zong teder en vol overgave – de Geneefse versie heeft ook een wonderschone melodie.