Het thema van de 11e Algemene Vergadering van de Wereldraad van Kerken: ‘De liefde van Christus beweegt de wereld tot verzoening en eenheid’, bepaalt ons bij de kenotische, zichzelf ontledigende, liefde en de heerlijkheid van de Drie-enige God. In Christus zijn door de Menswording, het Lijden, de Verrijzenis en de Hemelvaart de mensen en de hele schepping verlost ‘uit de slavernij van de vergankelijkheid’ (Romeinen 8:21).

De koning had een onrustige nacht en Hamans wereld keert zich compleet om. Tussen de twee drinkfestijnen in gebeurt een heleboel. Haman dacht dat hij alles in het leven had bereikt wat hij wilde: enorme rijkdom, tien zonen, de op handen zijnde erkenning door de koning en respect dat hij zich, zij het met harde hand, wist te verschaffen. Maar nu komt Haman thuis van een nachtmerrie.

De ‘historische novelle’ komt tot haar einde en daarmee breekt een hoopvol en hopelijk ook definitief nieuw begin aan: het behoud van een volk dat ten dode opgeschreven was. Tevens horen we van een besluit tot een permanente herinnering aan ondergang en opgang door middel van vastgestelde feest- en gedenkdagen. Maar daarvoor moet nog een
belangrijke kwestie besproken worden.

De Bijbel is niet alleen een leesboek, maar ook een liederenboek. In het bijzonder de psalmen zijn vanouds dé liederenbundel van kerk en synagoge. De eeuwen door zijn ze op allerlei manieren gezongen en berijmd – zo blijken ze tijdloos en blijven ze bij de tijd. Ik heb als dichter mogen meewerken aan de meest recente berijming van alle 150 psalmen in het Nederlands, De Nieuwe Psalmberijming (uitg. KokBoekencentrum 2021).

‘Bloemen zijn de voetstappen van God’, schreef iemand ooit. ‘s Nachts zijn die zelden te zien, maar dan zijn er de sterren. Sterren vormen het voetspoor van God in de nacht.

Op deze vierde zondag van Advent zijn we aan het einde gekomen van de alternatieve lezingen uit het boek Openbaring. We eindigen niet eens bij het nieuwe Jeruzalem, maar bij onverzoenbare tegenstellingen en contrasten. Een relevante vraag is hoe de bekende honderdvierenveertigduizend ‘vrijgekochten’ zich verhouden tot de naamloze menigte der volkeren.

Het is altijd weer een uitdaging om de vreugdevolle tijding van Kerst te verkondigen vanuit het Johannesevangelie. Hier horen we immers geen geboorteverhaal met alle vertedering die daarbij hoort. In het Johannesevangelie gaat het om een woord (Gr.: logos; Hebr.: dabar) dat werkelijkheid (vlees) wordt en daardoor de duisternis van deze wereld verlicht. Ons theologen ligt dan het woord ‘incarnatie’ in de mond bestorven, maar wat bedoelen we ermee?

‘Na deze gebeurtenissen’ – dat wil zeggen: nadat in hoofdstuk 1 is verteld hoe koningin Wasti is ontboden op het feest van koning Ahasveros, hoe zij heeft geweigerd te komen en daarom door de koning is geroyeerd – na deze gebeurtenissen ‘gedenkt’ Ahasveros wat zij heeft gedaan en wat over haar is ‘besloten’ (Hebr.: gazar – 2:1). Dit werkwoord kan ook betekenen ‘buiten een gemeenschap gezet zijn’. Wasti is geheel en al weg, uit het zicht, uit de gemeenschap.

Het Lucasevangelie wil de betrouwbaarheid van de christelijke boodschap bepleiten. Het relaas over Jezus is dan ook niet neutraal, maar nodigt de lezers uit om te zien hoe datgene wat in en rond Jezus gebeurd is, samenhangt met hun liefde voor God. Deze insteek maakt dat Lucas voortdurend diverse aspecten van dit verhaal aanbrengt, heropneemt, opnieuw verdiept. De passage van Jezus’ eerste optreden in zijn vaderstad Nazaret is dan ook literair nauw verbonden met de omliggende perikopen en is in die samenhang te lezen.