Verbondenheid op een verlaten Sint-Pietersplein – door paus Franciscus

In Leven beziet paus Franciscus zijn leven door de lens van toonaangevende gebeurtenissen van de afgelopen decennia, waaronder de Koude Oorlog, de maanlanding, de instorting van de Twin Towers en de coronapandemie. De Italiaanse journalist Fabio Marchese Ragona schreef dit boek op basis van zijn gesprekken met de paus. Lees hieronder een fragment over de pauselijke toespraak voor een leeg Sint-Pietersplein:

Op het plein

De auto met de paus aan boord is op het Sint-Pietersplein aangekomen, en Franciscus is uitgestapt om naar het platform te lopen dat is klaargezet bovenaan de treden die naar de hoofdingang van de kerk leiden. Zijn stappen zijn de langzame en eenzame stappen van een pastor die de hoop en vrees van de wereld op zijn schouders draagt, de stappen van de mens Jorge Mario Bergoglio. Hij kijkt omhoog naar de twee immense symbolen van hoop: het wonderbaarlijke kruisbeeld uit de kerk van San Marcello al Corso en de icoon van de Salus populi romani. Hij wilde voor zijn Statio orbis-toespraak op 27 maart 2020, voor dit unieke moment van geestelijke eenheid, van collectieve verbondenheid ondanks fysieke scheiding, deze twee symbolen hier naast zich hebben.

Zijn stappen zijn de langzame en eenzame stappen van een pastor die de hoop en vrees van de wereld op zijn schouders draagt

Franciscus gaat in gebed; de ceremoniemeester van het Bureau voor de Liturgische Vieringen van de Paus staat hem terzijde door een passage uit het Evangelie van Marcus voor te lezen. Dan begint de paus op een kalme en geruststellende toon zijn meditatie uit te spreken: zijn woorden weerklinken over het verlaten plein, maar ze bereiken de harten van miljarden mensen. Zijn toespraak verdwijnt in de stilte, maar de luisteraars thuis zijn in de geest met hem verbonden, in het vertrouwen dat ze op deze lange en zware reis niet langer alleen zijn, in de zekerheid dat hun herder, die daar op het plein in de regen staat, hen door de storm zal vergezellen. Franciscus kijkt in de verte, naar de stille stad. Zijn ogen glanzen. Dan kijkt hij naar rechts, naar het monument voor migranten uit verschillende perioden van de geschiedenis, mannen en vrouwen opeengepakt in een bootje. Franciscus zegt:

Een gebed voor vereniging

Geloof en hoop waren op dat moment sterker dan welk virus ook. De wereld is in de greep van duisternis en daarom dacht ik dat er een moment van gebed nodig was om iedereen samen te brengen en de vlam van hoop aan te wakkeren die het pad van de wereld zou verlichten. Het idee voor dit buitengewone gebed, een Statio orbis op het Sint-Pietersplein, was mij aangereikt door een priester, Don Marco Pozza, kapelaan van een gevangenis in Noord-Italië. Het gebaar dat het gebed van de mensen op de hele planeet in één koor zou verenigen in de richting van de hemel, was krachtig. Het was een buitengewoon moment, want ik had me nog nooit in zo’n situatie bevonden op het plein, dat normaal vol staat met gelovigen.

Geloof en hoop waren op dat moment sterker dan welk virus ook

Velen hebben zich afgevraagd waaraan ik dacht toen ik in de richting van de kerk liep. Niet echt iets bijzonders; ik dacht gewoon aan de eenzaamheid van de mensen. Ik was alleen; veel mensen verkeerden in dezelfde situatie als ik, maar ongetwijfeld in moeilijkere omstandigheden. Toen ik daar liep, had ik een gedachte die ik als inclusief zou omschrijven, want mijn hart en geest bij waren bij ieder mens: ik was helemaal bij u.

Niet alleen

Ik was weliswaar alleen op het plein, maar dat was alleen fysiek, want geestelijk stond ik in contact met mensen van overal en ik voelde die nabijheid in de kracht van het gebed, het gebed dat wonderen verricht. Daarom had ik ook gevraagd om de aanwezigheid van het wonderbaarlijke kruisbeeld en de Salus populi romani! In gebed stond ik stil voor Christus aan het kruis en vroeg Hem in te grijpen in de pandemie. Ik gebruikte een uitdrukking die we in Argentinië vaak gebruiken: Meté la mano, por favor – Strek uw hand uit, alstublieft. Ik vervolgde: ‘U hebt een situatie als deze ook aan het begin van de zestiende eeuw opgelost, U weet hoe U dat kunt doen.’

Ik klampte mezelf vast aan het gebed, op zoek naar een wonder, en ik deed hetzelfde voor de icoon van de Madonna, waarbij ik haar de wereld toevertrouwde en haar vroeg om niet alleen moeder te zijn van het Romeinse volk, maar van de hele planeet.