Basis

Als het lichaam sterft

De ziel is dat deel van een mens wat blijft bestaan. Alleen het lichaam gaat dood. Piet Schelling voelt zich meer thuis bij de Bijbelse gedachte dat lichaam en ziel een eenheid vormen en niet los van elkaar kunnen bestaan. Maar blijft er dan nog iets van ons na de dood?

In de roman Gilead, van Marilynne Robinson, zegt de hoofdpersoon: ‘Mijn vader zei altijd dat wanneer iemand sterft, het lichaam alleen maar een pak oude kleren is die de geest niet meer nodig heeft.’ Deze aloude gedachte komen we ook vandaag tegen. Het is simpel: als het lichaam sterft, gaat de ziel haar eigen weg. Als je dan vraagt waarheen de reis van de ziel gaat, komen er verschillende antwoorden: naar de hemel, terug naar God, onderweg om terug te komen in het lichaam van een nieuwgeborene.

GEEN ZELFSTANDIGE ZIEL

Wordt ons lichaam na de laatste ademstoot afgedankt en gaat de ziel (of geest) alleen verder? Bij mijn christelijke identiteit hoort, dat ik me graag laat inspireren door Bijbelse verhalen en gedichten. Ik hoor daarin uiteenlopende stemmen over leven voor en leven na de dood. Maar in één ding is de Bijbel helder: lichaam en ziel vormen een eenheid, zij bestaan niet los van elkaar. We hebben geen lichaam en ziel, we zijn lichaam en ziel. De ziel is geen zelfstandig deel dat gescheiden van ons lijf kan bestaan. Bij deze gedachte voel ik me thuis. Ik kan me geen voorstelling maken van een ziel zonder lichaam, noch van een lichaam zonder ziel. Zij vormen samen mijn eigenheid.

SPOREN DIE JE NALAAT

Is er dan niets blijvends na de dood? Jazeker. Dat ik betekenis heb gehad voor anderen, voor de schepping. Tal van sporen zal ik nalaten. Mijn naam zal niet uitgewist worden. Tussen begin en einde van mijn leven heb ik gegeven en ontvangen: liefde, vreugde, bewogenheid, kennis, inspiratie, hoop en zoveel meer. Dit alles, vastgelegd in herinneringen aan mij, steunt en troost me. Net of het einde minder erg is. Mijn leven heeft zin gehad. Die waarde, noem haar ‘ziel’, is eeuwig.

MYSTERIE

Maar er is nog iets. Een kern van mijn geloof zegt dat God zich manifesteert als Een die er zal zijn. Dat is zijn Naam. Hij was er gedurende de tijd van leven. Die Naam heeft zich verbonden met mijn naam. Als het einde is gekomen, zal Hij er ook zijn. Die verbondenheid gaat niet verloren. Hoe? Dat is een mysterie, eigen aan geloofstaal.

Piet Schelling is gepensioneerd predikant (van de Protestantse Kerk). Hij schreef onder andere ‘Denkend aan de dood kom ik tot leven’, KokBoekencentrum, 2019.

En toch, en toch… iets in ons lijkt niet dood te krijgen, toch? We hebben die momenten dat we ons vol laten lopen met vergetelheid, we hebben onze imitaties van onsterfeijkheid, in kunst, in de liefde, en in het leven, als we even ophouden onszelf te zijn en op die manier meer ons werkelijke zelf te worden. Onze ziel.

CHRISTIAN WIMAN