Wie schrijft over politiek in de eerste eeuw, in het Nieuwe Testament, moet zich er allereerst rekenschap van geven dat de term in zekere zin een anachronisme is. Politiek en religie zijn allebei moderne labels die betrekking hebben op ideeën en instituties. Zo wordt religie meestal gezien als een samenspel van overtuigingen en rituelen die in georganiseerde vorm door een geloofsgemeenschap gepraktiseerd worden. Er is een normatief element aan: dit moet je wel geloven, dat niet. En er is een sociale organisatievorm aan verbonden. Hetzelfde geldt voor ‘de politiek’: ook hier is het een samenspel van ideeën en praktijken, verbonden aan organisaties als een parlement en politieke partijen. Bij het bestuderen van de politieke dimensies van het optreden van Jezus moeten we dit anachronistische aspect van beide termen in ons achterhoofd houden.

Paulus had een nogal emotionele relatie met de gemeente van Korinte. Deze groep volgelingen van Jezus zag in hem de messias en was er met Paulus van overtuigd dat de komst van de messias een nieuwe tijd had ingeluid. Het was volgens hen het begin van het einde en anders dan nu was dat voor deze mensen geen negatieve boodschap. Sterker nog: door de komst van de messias zou God nu definitief de dingen op aarde naar zijn hand zetten. De volgelingen van Jezus in Korinte, bijeengebracht door Paulus aan het begin van de jaren 50 van de eerste eeuw, moeten een charismatische gemeenschap gevormd hebben. De Geest leefde onder hen en in hen, daar waren zij van overtuigd. De vrijheid van de goede boodschap, het evangelie van de komst van de messias, bevrijdde hen tot een leven in blijdschap. Niets leek te gek, alles kon.

‘De eerlijkheid gebiedt me te beginnen met een biecht, ook al valt mij dat als protestant wel zwaar: als bijbelwetenschapper én gelovige heb ik een geweldige hekel aan bijbelfilms en zeker aan films over Jezus.’ In deze column neemt Bert Jan Lietaert Peerbolte de bijbelserie ‘The Chosen’ onder de loep. Valt deze productie net zoals veel andere bijbelfilms door de mand?

Hoe kun je op basis van de beschikbare bronnen terugvragen naar Jezus? Voor de historicus die zich over Jezus buigt is dit een essentiële vraag. Uit alles wat de evangeliën en andere vroege teksten over Jezus schrijven, kun je op basis van een aantal criteria de contouren van zijn optreden schetsen.

Historisch onderzoek valt en staat met de vraag naar de bronnen. Welke bronnen heb je om over een bepaald onderwerp te schrijven? Bij onderzoek naar de historische Jezus is dat niet anders. Het is van groot belang om met deze vraag te beginnen. Wat voor materiaal hebben we over Jezus?

Wie was Jezus? Met die vraag houdt onderzoek naar de historische Jezus zich bezig – in tegenstelling tot de vraag ‘Wie is Jezus?’. In drie columns deelt Bert Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Nieuwe Testament, de bevindingen van onderzoek naar de historische Jezus. In deel 1 buigt hij zich over de vraag hoe we kunnen weten of Jezus geleefd heeft.

Nicodemus komt in het donker van de nacht bij Jezus op bezoek. Het is een bijzonder verhaal dat het evangelie naar Johannes vertelt in 3:1-11. ‘Nicodemus’ is de Griekse vorm van zijn naam, waarvan de Aramese versie waarschijnlijk Naqdimon geweest zal zijn. Naqdimon of Nicodemus was een farizeeër en naar het zich laat aanzien een prominente ook nog. Hij gaat bij Jezus op bezoek en wil klaarblijkelijk niet gezien worden. Het bezoek vindt incognito plaats. Is het omdat hij bang is om herkend te worden?

We zien hoe Johannes in zijn visioenen met de dood, en met name de dood van de dood omgaat. Het boek Openbaring beschrijft een complex eschatologisch scenario, waarin Jezus Christus zal komen om een duizendjarig rijk te installeren, waarna de tweede dood zal komen over de mensen wier namen niet geschreven staan in het Boek des Levens. Uiteindelijk loopt de komst van de tweede dood uit op de dood van de dood zelf. Hoe spreekt Openbaring over de dood? Hoe moeten we de complexe beschrijving van het einde der tijden opvatten?

Het verhaal van de overspelige vrouw roept tal van vragen op. Wat heeft die vrouw gedaan? Wat verstaat het evangelie onder de term ‘overspel’? Dat ze dat gepleegd heeft wordt in heel het verhaal niet betwist of bevraagd. Wat schrijft Jezus op de grond? Schrijft hij wel of zit hij te tekenen? Waarom komen de schriftgeleerden en farizeeën met deze casus ‘om hem op de proef te stellen’. En dan als laatste, maar misschien wel belangrijkste vraag: hoe zit het met de tekstuele status van dit verhaal?