Wie de gemiddelde Nederlander vraagt wat de belangrijkste elementen van slavernij zijn, zal vermoedelijk al snel iets te horen krijgen over gedwongen arbeid, gebrek aan vrijheid en wellicht iets over racisme. Maar een ander bepalend element in de geschiedenis van slavernij is seks: seks als het doel van slavernij, als ‘bijproduct’ ervan en als middel om het systeem in stand te houden. We denken bij seks en slavernij wellicht in de eerste plaats aan midden-oosterse harems, maar in dit artikel laat ik zien dat het óók een constante is in de geschiedenis van het westerse (Nederlandse) christendom – van de Bijbel tot en met de koloniale periode. In dit korte artikel verken ik die geschiedenis en doordenk haar consequenties, vooral met het oog op de dikwijls traumatische impact voor de betrokken slaafgemaakten.

Inleiding: De oren van God De mensen van de plantages, die zo’n ellendig bestaan leden op de suikergronden, de koffie- en de cacaoplantages en anderen op de houtplantages, zij leden […]

Soms zijn er windows of opportunity waarop de geschiedenis een andere wending had kunnen nemen, maar dat niet heeft gedaan. Martijn Stoutjesdijk licht drie van zulke momenten uit in de geschiedenis van christendom en slavernij. De christelijke leer is gebruikt ter verdediging van slavernij, maar ook ter veroordeling. Stoutjesdijk illustreert dat laatste aan de hand van het vroege christendom, Macrina de Jongere en Hendrik Millies.

Hoe doen ze het toch, die theologen die een boek schrijven? Is het een roeping of noeste arbeid? Geeft de nacht een creatieve boost of totale paniek? En wat doe je eigenlijk als de inspiratie ver te zoeken is? In deze nieuwe rubriek schuiven we aan de schrijftafel van auteurs die bezig zijn met een boek. Deze editie spreken we Martijn Stoutjesdijk en horen we de drijfveer achter zijn woordendrift.

In deze boeiende passage treffen we allerlei vormen van tegenstellingen aan: de belangrijkste versus de minste, de volwassen discipelen versus het kind, zitten versus staan. Al die tegenstellingen dienen Jezus’ boodschap over het tegendraadse karakter van het Koninkrijk van God. In het onderstaande werk ik een aantal van die tegenstellingen uit.

1 Petrus toont aan dat het motief van de lijdende knecht en diens identificatie met Christus ook al in het jonge Christendom werd gebruikt om slaafgemaakten richting gehoorzaamheid en lijdzaamheid te dirigeren. Tegelijkertijd kan de identificatie met Christus in sommige contexten natuurlijk troostvol en inspirerend geweest zijn.

Op meerdere plekken krijgt de laatste paar jaar het slavernijverleden van onze voorouders aandacht. Wat is er gebeurd? Zijn excuses op z’n plaats? Hoe kunnen we de schade herstellen? Ook, en zelfs binnen de kerk is die aandacht nodig en komt voorzichtig op gang. Dit artikel maakt veel duidelijk…

In het Nederlands slavernijverleden speelt de Bijbel een belangrijke rol. Zowel tegenstanders als voorstanders van de slavernij gebruikten teksten uit de Bijbel om hun positie te rechtvaardigen.