Bijbel en sciencefiction
In de komende tijd verschijnen er op theologie.nl diverse artikelen over theologie en sciencefiction, een genre dat zowel in literatuur, film, videogames als in meer te vinden is. In de afgelopen jaren lijkt er steeds meer aandacht te zijn voor de mogelijkheid van buitenaards leven in christelijke tradities, en dat vinden we terug in sciencefictionpublicaties. Maar al sinds het begin van het denken over mogelijke (buitenaardse/toekomstige) werelden speelt religie in sommige verhalen een rol. Niet altijd even positief, van kerkelijke apocalyptische gemeenschappen die nucleaire wapens niet schuwen tot monastieke nieuwe ordes op andere planeten waarbij andersoortige levens zich aansluiten. Het genre science-fiction is bij uitstek een genre om te experimenteren met sociale situaties die worden uitvergroot – denk aan George Orwell’s 1984 met Big Brother watching you – nu ijzingwekkend meer realiteit aan het worden in sommige landen. Maar net zo goed kan er worden geëxperimenteerd met religie. Want hoe ziet het christendom eruit als we allemaal onze gedachten hebben geupload in servers, is dat een soort eeuwig leven? Of zou er ook buitenaards leven zijn dat religieus aangelegd is, en hoe speelt het christendom een rol daarin? Zouden mensen moeten evangeliseren onder aliens, of komen aliens over 100 jaar misschien bij ons op aarde evangeliseren?
Het genre sciencefiction in al zijn verschillende uitingen kent al minstens 80 jaar haar vormen. Heel verschillend. Ook is er onlangs nog een bundel uitgebracht met sciencefictionverhalen waarin theologische thema’s worden verkend. Maar misschien is C.S. Lewis’ ruimtetrilogie onder christelijke lezers wel het meest bekend. Een mens komt daar op de planeten Mars en Venus en ontdekt dat de rest van de schepping zonder zondeval is, en dat de aarde daarom in quarantaine is geplaatst.
In de komende tijd zullen we, in navolging van de recente aandacht voor dit onderwerp (bijv. Ruben van Wingerdens verhalenbundel Wat als we niet alleen zijn?) regelmatig op theologie.nl een artikel plaatsen dat laat zien hoe de Bijbel en sciencefiction verweven is. Films, boeken, games komen allemaal voorbij. Soms is de Bijbel zijdelings betrokken, soms met huid en haar, en vind je hervertellingen, citaten uit de Bijbel en anders. Met bijdragen van Ruben van Wingerden, Frank Bosman, Maaike Harmsen, Fulco Timmers, Tom de Bruin en Jan Martijn Abrahamse samen met Martin Eden.
Ruben van Wingerden is docent Nieuwe Testament aan de Christelijke Hogeschool Ede en specialist vertalen & exegese bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap in Haarlem. Hij is gastvoorganger in de PKN en woont met zijn vrouw en zoontje in Bilthoven.
